Nguyên nhân mất ngủ ở thanh niên và cách khắc phục

Mất ngủ ở thanh niên thường xảy ra do thói quen sinh hoạt, dinh dưỡng thiếu lành mạnh, áp lực từ công việc, học tập và ảnh hưởng của một số bệnh lý. Để cải thiện tình trạng này, bạn có thể xây dựng lối sống khoa học, kiểm soát căng thẳng và sử dụng thuốc ngủ trong một số trường hợp cần thiết.

nguyên nhân mất ngủ ở thanh niên
Tình trạng mất ngủ ở thanh niên đang có xu hướng tăng lên trong những năm gần đây

Nguyên nhân gây mất ngủ ở thanh niên

Mất ngủ là chứng bệnh thường gặp ở người cao tuổi. Tuy nhiên theo thống kê, số lượng người mất ngủ đang có xu hướng trẻ hóa. Theo Bác sĩ Nguyễn Thị Vân Anh – Trung tâm Ứng dụng và Nghiên cứu Thuốc dân tộc, tình trạng mất ngủ thanh niên có thể xảy ra do những nguyên nhân sau:

1. Áp lực từ học tập và công việc

Hiện nay, người trẻ phải đối diện với khối lượng công việc và áp lực lớn từ học tập. Tình trạng này khiến cho não bộ phải chịu áp lực lớn và luôn trong trạng thái hoạt động.

cách chữa bệnh mất ngủ ở thanh niên
Nguyên nhân chính gây ra tình trạng khó ngủ ở người trẻ là áp lực lớn từ công việc và học tập

Hệ thần kinh căng thẳng là một trong những yếu tố tác động trực tiếp đến giấc ngủ. Vì vậy học tập và làm việc quá sức có thể gây ra tình trạng rối loạn giấc ngủ, ngủ chập chờn và không sâu giấc ở người trẻ tuổi.

2. Thói quen ăn uống không lành mạnh

Ăn trước khi ngủ, ăn quá no, thường xuyên bổ sung thức ăn cay nóng, nhiều gia vị,… là nguyên nhân gián tiếp gây ra tình trạng khó ngủ và trằn trọc.

Khi thu nạp loại thức ăn, dạ dày và đường ruột phải hoạt động liên tục để tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng. Vì vậy nếu ăn quá no hoặc ăn quá sát giờ đi ngủ, bạn có thể gặp phải tình trạng khó ngủ, đầy hơi, nóng bụng, ợ chua,…

3. Sử dụng chất kích thích

Nicotine, cồn và caffeine trong thuốc lá, rượu bia và cà phê là các chất có tác dụng giúp não bộ hưng phấn và tỉnh táo. Tuy nhiên nếu lạm dụng các chất kích thích này, bạn có thể gặp phải tình trạng trằn trọc, khó ngủ và thường xuyên tỉnh giấc bất chợt.

nguyên nhân mất ngủ ở thanh niên
Sử dụng chất kích thích vào buổi tối khiến não bộ bị kích thích, dẫn đến tình trạng trằn trọc và khó ngủ

Ngoài ra các chất kích thích trong những loại đồ uống trên còn khiến dịch vị dạ dày tiết ra nhiều, làm phát sinh hiện tượng trào ngược, ợ hơi, đầy bụng, nóng rát thượng vị,…

4. Dùng thiết bị điện tử thường xuyên

Người trẻ thường có thói quen sử dụng điện thoại và máy vi tính – đặc biệt là trước khi đi ngủ. Tuy nhiên ánh sáng xanh từ các thiết bị điện tử có thể gây ức chế quá trình sản sinh melatonin – hormone giúp cơ thể thư giãn và cảm thấy buồn ngủ.

Ngoài ra, sóng từ điện thoại có thể kích thích hệ thần kinh và khiến cơ quan này luôn trong tình trạng hưng phấn.

5. Rối loạn hormone

Rối loạn hormone là hệ quả do thói quen sinh hoạt và ăn uống không điều độ. Nồng độ hormone bị rối loạn không chỉ ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt, ham muốn tình dục,… mà còn tác động trực tiếp đến giấc ngủ.

nguyên nhân mất ngủ ở thanh niên
Rối loạn hormone không chỉ ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt mà còn tác động xấu đến giấc ngủ

Các chuyên gia cho biết, người bị rối loạn hormone thường dễ căng thẳng thần kinh, mệt mỏi, suy nhược, giảm mức độ tập trung và hay cáu gắt. Tình trạng này có thể làm giảm hiệu suất làm việc và ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.

6. Do một số bệnh lý

Ngoài ra, chứng mất ngủ ở thanh niên còn có thể xảy ra do những nguyên nhân sau:

  • Trầm cảm
  • Dị ứng
  • Sốt cao
  • Trào ngược dạ dày thực quản
  • Viêm loét dạ dày tá tràng

Mất ngủ ở người trẻ có nguy hiểm không?

Giấc ngủ có vai trò quan trọng đối với thể chất và tinh thần. Khi ngủ, các cơ quan sẽ được nghỉ ngơi, thải độc tố và phục hồi các tế bào tổn thương. Ngoài ra ngủ đủ giấc còn giúp hệ thần kinh khỏe mạnh và duy trì tâm lý thoải mái, dễ chịu.

nguyên nhân mất ngủ ở thanh niên
Mất ngủ kéo dài có thể làm tăng áp lực lên tim mạch và gây ra tình trạng cao huyết áp

Ngược lại, mất ngủ thường xuyên có thể gây thiếu ngủ và dẫn đến những hệ lụy như:

  • Tăng huyết áp: Ngủ không đủ giấc có thể tăng áp lực tim khiến nhịp tim tăng lên và dẫn đến tình trạng huyết áp cao.
  • Suy nhược cơ thể: Mất ngủ kéo dài gây mệt mỏi, suy nhược và giảm trí nhớ. Ngoài ra thiếu ngủ còn khiến hệ miễn dịch suy yếu và tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng.
  • Mất tập trung: Hệ thần kinh cần được nghỉ ngơi và tái tạo các tế bào thần kinh mới. Vì vậy nếu không ngủ đủ giấc, bạn sẽ thường xuyên rơi vào tình trạng mất tập trung, lờ đờ và giảm trí nhớ.
  • Tăng nguy cơ trầm cảm: Thiếu ngủ kinh niên làm gia tăng các cảm xúc tiêu cực ở vỏ não và tăng nguy cơ rối loạn tâm thần.
  • Tăng cân: Trong thời gian ngủ, quá trình trao đổi chất của cơ thể sẽ được diễn ra nhằm cân bằng điện giải, huyết áp, lượng đường trong máu và một số yếu tố khác. Mất ngủ làm gián đoạn quá trình trao đổi chất khiến đường huyết tăng cao và gây ra tình trạng tăng cân.
  • Tăng nguy cơ ung thư: Hormone melatonin được sản sinh trước và trong khi ngủ không chỉ có tác dụng giúp cơ thể nghỉ ngơi và còn chống lại sự tăng trưởng bất thường của các tế bào loạn sản. Nghiên cứu tại Trường Đại học Harvard chuyên khoa Y cho thấy, nữ giới ngủ ít hơn 6 tiếng/ ngày có nguy cơ cao mắc bệnh ung thư vú.
  • Rối loạn kinh nguyệt: Chất lượng giấc ngủ kém còn ảnh hưởng đến hoạt động của tuyến yên và buồng trứng. Từ đó gây mất cân bằng hormone và rối loạn chu kỳ kinh nguyệt.

Các cách chữa bệnh mất ngủ ở thanh niên

Mất ngủ ở người trẻ có thể dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Vì vậy, bạn nên áp dụng các biện pháp khắc phục trong thời gian sớm nhất nhằm cải thiện chất lượng giấc ngủ và bảo vệ sức khỏe.

1. Điều chỉnh giờ giấc sinh hoạt

Giờ giấc sinh hoạt không ổn định là nguyên nhân khiến bạn cảm thấy khó ngủ và ngủ không sâu giấc. Ngoài ảnh hưởng đến giấc ngủ, thói quen sinh hoạt còn tác động đến hoạt động của não bộ và các cơ quan bên trong cơ thể.

mất ngủ ở thanh niên
Cần tập thói quen ngủ trước 23 giờ và đảm bảo giấc ngủ kéo dài ít nhất 6 giờ/ ngày

Vì vậy, bạn nên:

  • Tránh ngủ nhiều vào ban ngày vì thói quen này có thể khiến não bộ tỉnh táo và khó đi vào giấc ngủ vào ban đêm.
  • Cần hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trong vòng 2 giờ đồng hồ trước khi đi ngủ. Trong thời gian này, bạn có thể nghe nhạc, xem phim và ngồi thiền để giảm căng thẳng.
  • Nên ngủ từ 23:00 và cần đảm bảo ngủ đủ 7 – 8 giờ/ ngày. Tránh ngủ quá ít hoặc quá nhiều vì các thói quen này có thể gây đảo lộn chế độ sinh hoạt và tăng nguy cơ rối loạn giấc ngủ.
  • Cố định giờ đi ngủ và giờ thức dậy nhằm điều hòa và ổn định đồng hồ sinh học của cơ thể.
  • Trước khi ngủ, bạn có thể tắm với nước ấm để thư giãn các mạch máu và não bộ.
  • Không nên làm việc quá 8 giờ/ ngày và cần điều chỉnh khối lượng công việc, học tập cho phù hợp.
  • Tránh suy nghĩ quá nhiều – đặc biệt là thời điểm trước khi đi ngủ.
  • Vào cuối tuần, bạn có thể kéo dài giấc ngủ nhưng không nên ngủ quá 9 giờ/ ngày.

2. Chú ý chế độ dinh dưỡng

Ăn uống quá sát giờ đi ngủ hoặc thu nạp các chất kích thích, thực phẩm khó tiêu hóa là nguyên nhân khiến người trẻ dễ mất ngủ. Vì vậy bên cạnh việc điều chỉnh thời gian sinh hoạt, bạn nên chú ý một số thói quen ăn uống để cải thiện chất lượng giấc ngủ.

cách chữa bệnh mất ngủ ở thanh niên
Ăn uống điều độ giúp nâng cao sức khỏe và giảm căng thẳng ở hệ thần kinh trung ương
  • Không nên ăn quá no vào buổi tối và nên ăn trước khi ngủ ít nhất 2 – 3 giờ đồng hồ.
  • Không sử dụng rượu bia, cà phê và trà đặc vào buổi tối.
  • Hạn chế đồ ăn khó tiêu như thức ăn nhanh, thức ăn nhiều dầu mỡ, đồ hộp,…
  • Thường xuyên bổ sung nước và nước ép trái cây để cung cấp chất lỏng, vitamin và khoáng chất cho cơ thể.
  • Xây dựng chế độ ăn lành mạnh nhằm duy trì sức khỏe, cải thiện hoạt động của hệ thần kinh và giảm thiểu chứng rối loạn giấc ngủ.
  • Có thể bổ sung một số loại trà chứa ít caffeine như trà hoa cúc, trà bạc hà, trà gừng, trà tim sen… vào buổi tối nhằm thư giãn hệ thần kinh.
  • Thường xuyên dùng các món ăn tốt cho chứng mất ngủ như giò heo hầm đậu, chè hạt sen long nhãn, cháo đậu đỏ hạt sen,…
  • Với những người mất ngủ do triệu chứng của trào ngược dạ dày thực quản, nên sử dụng thuốc kháng H2/ ức chế proton và nằm gối cao khi ngủ để tránh tình trạng nóng rát dạ dày, ợ hơi, ợ chua và buồn nôn.

3. Kiểm soát căng thẳng và giữ tâm lý thoải mái

Tâm lý là yếu tố tác động trực tiếp đến hệ thần kinh và giấc ngủ. Căng thẳng kéo dài và thường xuyên lo âu có thể khiến não bộ bị kích thích, dẫn đến tình trạng khó ngủ và trằn trọc. So với những nguyên nhân nói trên, mất ngủ do tâm lý thường có tiến triển mãn tính và dễ phát triển thành các chứng bệnh tâm lý như rối loạn lo âu, trầm cảm,…

Vì vậy bạn nên kiểm soát căng thẳng bằng cách giới hạn thời gian làm việc, học tập, tránh suy nghĩ tiêu cực, dành thời gian nghỉ ngơi, đọc sách, gặp gỡ bạn bè,…

cách chữa bệnh mất ngủ ở thanh niên
Dành thời gian gặp gỡ và trò chuyện với bạn bè nhằm giải tỏa căng thẳng và các suy nghĩ tiêu cực

Nếu có các vấn đề trong cuộc sống, bạn nên chia sẻ với bạn đời và người thân để được cho lời khuyên hữu ích. Tránh tình trạng suy nghĩ quá nhiều, dẫn đến chứng suy nhược thần kinh và rối loạn giấc ngủ. Trong trường hợp đối mặt với các dư chấn tinh thần nặng nề, bạn nên tìm gặp bác sĩ tâm lý để được điều trị chuyên sâu.

4. Tăng cường luyện tập thể thao

Nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Y học Thế giới đã ghi nhận việc tập thể dục thể thao có tác động tích cực đến chất lượng giấc ngủ. Các chuyên gia cho rằng, hoạt động thể chất có thể thúc đẩy tuần hoàn máu, giảm căng thẳng thần kinh và điều hòa hoạt động của các cơ quan.

Do đó nếu tập thể thao 3 – 4 lần/ tuần bạn có thể giảm tình trạng mất ngủ, ngủ không ngon giấc, đồng thời cải thiện sức khỏe tổng thể và nâng cao thể trạng.

cách chữa bệnh mất ngủ ở thanh niên
Tập thể dục từ 3 – 4 lần/ tuần giúp tăng tuần hoàn máu, giảm lo âu và cải thiện chất lượng giấc ngủ

Nếu không có nhiều thời gian để đến phòng tập, bạn có thể ngồi thiền, tập yoga hoặc đi bộ ngay tại nhà để giảm căng thẳng, giải phóng các suy nghĩ tiêu cực và cải thiện chứng khó ngủ, ngủ chập chờn.

5. Sử dụng thuốc khi cần thiết

Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài, bạn nên tìm gặp bác sĩ để được chỉ định loại thuốc phù hợp. Thuốc ngủ có tác dụng an thần, kéo dài và cải thiện chất lượng giấc ngủ bằng cách tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương. Tuy nhiên nhóm thuốc này có thể gây ra nhiều tác dụng phụ nên chỉ được sử dụng trong những trường hợp thật sự cần thiết.

Một số loại thuốc được sử dụng để điều trị chứng mất ngủ, bao gồm:

  • Thuốc kháng histamine H1: Dimedrol, Promethazine, Clorpheniramin,…
  • Thuốc bình thần: Clonazepam, Bromazepam, Diazepam, Rotunda,…
  • Thuốc chống trầm cảm: Mirtazapine, Clomipramine,…

Ngoài ra, bạn cũng có thể sử dụng các loại thuốc từ thảo dược (nhân sâm, hạt óc chó, hạt sen,…) để cải thiện chứng khó ngủ và ngủ không sâu giấc.

Mất ngủ ở thanh niên thường có mức độ nhẹ và có thể cải thiện bằng cách điều chỉnh thói quen sinh hoạt, chế độ dinh dưỡng và tăng cường luyện tập. Tuy nhiên nếu tình trạng không có cải thiện, bạn nên tìm gặp bác sĩ để được thăm khám và chỉ định các loại thuốc phù hợp.

Tham khảo thêm: Cách trị mất ngủ cho người trẻ tuổi do căng thẳng, stress

Ngày đăng: 12/10/2019 - Cập nhật lúc: 8:41 AM , 14/10/2019

Nguyễn Thị Phương Thảo

Tôi tốt nghiệp khoa Văn học tại Đại học Khoa Học Xã Hội & Nhân Văn. Với niềm đam mê viết lách, tôi đã từng tham gia cộng tác với một số trang web về làm đẹp, sức khỏe và thẩm mỹ.  Hiện tại, tôi là biên tập viên chuyên mục sức khỏe cho Thuocdantoc.

Về tác giả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Trẻ em ngủ ngáy là bệnh gì, có trị được không?

Cách để ngủ sớm – Mẹo đơn giản, đã thử và thành công

10+ thực phẩm chữa mất ngủ cực hay – Ăn là ngủ ngon

Buồn ngủ mà không ngủ được là bệnh gì

Buồn ngủ mà không ngủ được là bệnh gì?

khó ngủ nên làm gì

Khó ngủ nên làm gì? Đây là cách giúp bạn nằm xuống là ngủ ngay

Bệnh mất ngủ

Đánh bật chứng mất ngủ hiệu quả lâu dài nhờ bài thuốc thảo dược

9 bước chữa ngủ ngáy – Áp dụng là khỏi ngay

Mẹo chữa trằn trọc khó ngủ đơn giản – Ai dùng cũng hết