Zona Có Để Lại Sẹo Không? Cách Ngăn Ngừa, Làm Mờ?

Zona Thần Kinh Liên Sườn Là Gì? Cách Điều Trị Hiệu Quả

Trẻ Bị Zona Thần Kinh: Dấu Hiệu, Cách Xử Lý và Điều Trị

Các loại thuốc bôi đặc trị zona thần kinh tốt nhất 2022

Người bệnh zona thần kinh có ăn được thịt gà không?

Cách chữa bệnh zona theo dân gian – Đơn giản tại nhà

Bệnh zona thần kinh có nguy hiểm không, gây biến chứng gì?

Điều trị zona thần kinh và đau sau zona bằng đông y

Chữa bệnh zona thần kinh bằng nha đam có khỏi không?

Các giai đoạn của zona thần kinh và cách nhận biết, xử lý

Zona Thần Kinh Liên Sườn Là Gì? Cách Điều Trị Hiệu Quả

Bài viết được tham vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ Bác sĩ Bác Sĩ Nguyễn Thị Tuyết Lan – Khoa Da liễuGiám đốc Chuyên môn – Cố vấn chuyên môn tại Trung tâm Thuốc dân tộc – Nguyễn Thị Định – Hà Nội

Zona thần kinh liên sườn là bệnh lý dễ xảy ra ở những người có hệ thống miễn dịch suy giảm do virus Zona gây ra. Bệnh đặc trưng bởi những cơn đau dọc theo mạn sườn, đau tức ngực khó chịu, dai dẳng và tái phát nhiều lần. Bệnh có thể tự khỏi sau vài tuần nếu nhẹ nhưng cũng có thể gây nhiều biến chứng, rủi ro nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời. 

Bệnh zona thần kinh liên sườn
Bệnh zona thần kinh liên sườn đặc trưng bởi cơn đau dọc mạn sườn chủ yếu xảy ra ở người trưởng thành, hệ miễn dịch yếu kém…

Bệnh zona thần kinh liên sườn là gì?

Bệnh zona thần kinh nói chung là một căn bệnh phổ biến thuộc nhóm bệnh viêm dây thần kinh cảm giác. Bệnh xuất hiện chủ yếu ở người trưởng thành (thường là trên 45 tuổi) hoặc người có hệ miễn dịch yếu dễ bị virus tấn công. Loại virus gây bệnh zona là virus gây bệnh thủy đậu ở người (varicella zoster virus) – một dạng virus hướng thần kinh. 

Ở thể lành tính, bệnh có thể tự khỏi sau 2 – 3 tuần, ngược lại với các thể bệnh nặng nếu không được phát hiện và chữa trị kịp thời, đúng cách sẽ gây ra nhiều biến chứng, trong đó phổ biến nhất là zona thần kinh liên sườn và rối loạn cảm giác. Theo một nghiên cứu, có hơn 50% trường hợp mắc bệnh zona thần kinh gặp phải hội chứng zona thần kinh liên sườn, đặc biệt ở những người trên 50 tuổi. 

Đây là tình trạng người bệnh zona thần kinh bị có cảm giác đau nhức tại các vị trí tương ứng với các dây thần kinh liên sườn, chủ yếu là ở khung xương sườn, bụng, ngực. Cơn đau xảy đến khi hệ thống thần kinh giao cảm (SNS) có nhiệm vụ gửi tín hiệu cảm giác của cơ thể và các thay đổi đến não. Nhưng khi các dây thần kinh cảm giác bị kích thích hoặc nhạy cảm quá mức do viêm nhiễm virus zona sẽ làm rối loạn hoạt động này và truyền đến cảm giác đau nhức khó chịu. 

Nguyên nhân gây ra đau thần kinh liên sườn do zona

Bệnh zona thần kinh liên sườn là sự tái hoạt động của bệnh zona hoặc viêm các rễ thần kinh cột sống trong quá trình mắc bệnh zona thần kinh. Cơn đau thần kinh liên sườn do zona thường kéo dài dai dẳng, xuất hiện sau khi các tổn thương trên da đã lành lại. Nguyên nhân thường xuất phát từ việc kết hợp nhiều cơ chế gây đau trong cơ thể như: 

Bệnh zona thần kinh liên sườn
Chứng zona thần kinh liên sườn thực chất chính là biến chứng từ các triệu chứng ban đầu của bệnh zona thần kinh nói chung
  • Đau do nguyên nhân thần kinh: Người bệnh zona thần kinh bị tấn công bởi virus varicella zoster. khiến hệ thần kinh suy yếu, phá hủy lớp vỏ bao bọc bên ngoài khiến các xung điện thần kinh rò rỉ ra ngoài. Đây chính là nguyên nhân người bệnh phải chịu những cơn đau nhói dai dẳng, cảm giác như điện giật và tái đi tái lại thường xuyên. 
  • Đau do kích thích thụ cảm thể: Thông thường trên làn da, lớp niêm mạc hoặc dây thần kinh của con người tồn tại rất nhiều các thụ cảm thể. Nhưng khi mắc bệnh zona thần kinh những thụ cảm thể này bị tổn thương, gây rối loạn và kích hoạt truyền tín hiệu đau cho não bộ nhiều hơn. 

Triệu chứng bệnh zona thần kinh liên sườn

Người mắc hội chứng zona thần kinh liên sườn thường có các triệu chứng cơ bản sau:

  • Cơn đau có thể xuất hiện từng đợt hoặc kéo dài dai dẳng.
  • Có thể đau 1 hoặc cả 2 bên, cơn đau ban đầu khu trú tại một điểm nhưng sau đó lan dần ra phía trước ngực, vùng thượng vị. 
  • Mức độ đau tăng lên khi người bệnh hít thở sâu, ho, hắt hơi hoặc thay đổi tư thế. 
  • Kèm theo đó là cảm giác tê, ngứa ran ở ngực, bụng hoặc khung xương sườn. 
  • Đối với các trường hợp bệnh nghiêm trọng còn gây suy giảm chức năng vận động tại vị trí xung quanh khu vực bị bệnh. 
  • Các triệu chứng này thường dễ bị nhầm lẫn với nhiều bệnh lý khác về tim hoặc phổi, do các cơn đau xảy ra nhưng tại cơ quan đó lại không phát hiện tổn thương. 

Tình trạng đau dây thần kinh liên sườn do zona thần kinh thường phát triển qua 2 giai đoạn chính gồm giai đoạn cấp và giai đoạn di chứng. 

Bệnh zona thần kinh liên sườn
Cơn đau dây thần kinh liên sườn do zona có thể xuất hiện từng đợt hoặc kéo dài dai dẳng
  • Giai đoạn cấp khởi phát: Cơn đau rát xuất hiện đột ngột tại một mảng sườn, vùng da tại vị trí đau ửng đỏ sau vài ngày, kèm theo mụn nước và có xu hướng lan rộng theo phạm vi phân bố của hệ thống dây thần kinh liên sườn. Bệnh ở giai đoạn này khiến người bệnh có cảm giác đau rát khó chịu, ngứa ngáy, châm chích như bị bỏng, thậm chí không dám để da tiếp xúc với quần áo hay bất kỳ thứ gì. Kèm theo đó là một số triệu chứng toàn thân như sốt, mệt mỏi, da khô ráp, bong tróc vảy và có nguy cơ hình thành sẹo sau khi tổn thương đã khỏi. 
  • Giai đoạn di chứng: Tại vùng da bị tổn thương người bệnh vẫn có cảm giác đau rát, châm chích dù các tổn thương ngoài da đã lành lại sau một thời gian. Thậm chí chúng có thể kéo dài trong vòng nhiều tháng, chủ yếu xảy ra ở người cao tuổi. 

Bệnh zona thần kinh liên sườn có nguy hiểm không?

Đau dây thần kinh liên sườn do zona chỉ là một trong những biến chứng của bệnh zona thần kinh khi không được điều trị kịp thời, đúng cách. Hầu hết các triệu chứng của bệnh lý này sẽ tự biến mất nhanh chóng trong vòng chưa đến 1 tháng. Tuy nhiên, với những người mắc thể bệnh nặng, triệu chứng phức tạp, đặc biệt cơn đau thần kinh liên sườn dai dẳng, kéo dài có thể gây ra nhiều rủi ro nguy hiểm như:

  • Đau nhức làm suy giảm khả năng vận động, sinh hoạt, năng suất làm việc và chất lượng cuộc sống của người bệnh. 
  • Người bị zona thần kinh liên sườn thường xuyên bị khó ngủ, mất ngủ, ảnh hưởng tâm lý, tinh thần, dễ bị suy nhược thần kinh, thậm chí dẫn đến trầm cảm. 

Phương pháp điều trị zona thần kinh liên sườn 

Theo các chuyên gia, nguyên tắc điều trị zona thần kinh liên sườn hiệu quả là chỉ cần điều trị dứt điểm nguyên nhân gây ra bệnh zona thần kinh, chống bội nhiễm, giảm đau dây thần kinh sau zona và phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm sau đó. Việc điều trị zona thần kinh còn phụ thuộc vào mức độ bệnh nặng hay nhẹ, giai đoạn bệnh và thể trạng sức khỏe của người bệnh. 

1. Điều trị theo Tây y

Điều trị zona thần kinh liên sườn theo Tây y thường ưu tiên điều trị làm giảm triệu chứng đau trước, giúp người bệnh phục hồi sức khỏe và duy trì thực hiện các hoạt động bình thường. các chuyên gia cho biết thời điểm điều trị đau thần kinh liên sườn do zona tốt nhất là trong vòng 48 tiếng sau khi xuất hiện các tổn thương trên da. Còn khi các tổn thương đã hết, để lại di chứng sẽ khiến việc điều trị khó khăn hơn.

Cụ thể việc điều trị ở từng giai đoạn như sau: 

  • Ở giai đoạn cấp:
    • Bác sĩ thường chỉ định sử dụng một số loại thuốc bôi tại chỗ như hồ nước, xanh methylen trị zona thần kinh. Lưu ý không dùng thuốc các loại thuốc mỡ dạng bôi trực tiếp lên vùng da bị tổn thương. Trường hợp nếu dùng thuốc kháng virus acyclovir thì tránh dùng cho phụ nữ mang thai và đang cho con bú. 
    • Dùng thuốc giảm đau, điển hình như nhóm acetaminophen (paracetamol, efferalgan), morphin, efferalgan codein…
Bệnh zona thần kinh liên sườn
Người bệnh zona thần kinh liên sườn thường được chỉ định sử dụng nhóm thuốc Gabapentin giúp giảm đau thần kinh hiệu quả
    • Một số trường hợp có thể sử dụng thêm một số loại thuốc thuộc nhóm điều trị đau thần kinh gabapentin hoặc kháng histamine giúp giảm sưng phù tại các vùng da bị tổn thương. 
    • Ngoài ra tùy từng trường hợp bác sĩ sẽ kê đơn thuốc dùng thuốc Opioid, thuốc chống co giật, chống viêm không steroid (Diclofenac, Meloxicam, Piroxicam, Celecoxib…), thuốc chống trầm cảm 3 vòng, chất ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc hoặc chất ức chế tái hấp thu serotonin và norepinephrine. 
    • Kết hợp bổ sung thêm một số loại vitamin nhóm B như B1, B6, B12 để hỗ trợ điều trị giảm mức độ đau và thuốc an thần (nếu cần) nếu đau nhiều gây mất ngủ. 
  • Ở giai đoạn di chứng: Chủ yếu dùng thuốc điều trị giảm đau đau thần kinh nhóm gabapentin và bổ sung các loại vitamin nhóm B như B1, B6 và B12. Nếu đau nhức nhiều gây khó ngủ, mất ngủ có thể được chỉ định dùng thuốc an thần. 

Ngoài dùng thuốc trị zona thần kinh liên sườn thì Y học hiện đại cũng ghi nhận một số phương pháp vật lý trị liệu hỗ trợ điều trị bệnh hiệu quả hoặc dùng trong trường hợp dùng thuốc Tây không đem lại hiệu quả. Một số phương pháp thường dùng như điều trị bằng sóng siêu âm, chiếu đèn hồng ngoại, đắp paraphin vào vị trí đau nhức… 

Lưu ý: Điều trị zona thần kinh liên sườn bằng Tây y chỉ đem lại hiệu quả làm giảm triệu chứng tạm thời, không thể dứt điểm được bệnh nên sau đó vẫn có thể tái phát bất kỳ lúc nào. Ngoài ra, việc dùng thuốc cần hết sức thận trọng, tuân thủ chỉ định của bác sĩ và không tự ý thay đổi chỉ định về liều dùng, cách dùng để tránh gây ra tác dụng phụ ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, chức năng gan, thận…

2. Điều trị theo Đông y

Bệnh zona thần kinh theo Đông y thuộc loại ôn bệnh xảy ra do thấp nhiệt, uất kết khiến kinh lạc trì trệ. Cộng với yếu tố ngoại tà xâm nhập vào kinh mạc làm ứ trệ khí huyết, bế tắc và can thận hư cân mạch không được nuôi dưỡng làm phát sinh chứng đau dây thần kinh liên sườn do zona. 

Để điều trị khỏi chứng bệnh này bằng Đông y chủ yếu sử dụng các bài thuốc có tác dụng hành khí hoạt huyết, đả thông kinh lạc và bồi bổ can thận. Cách này không chỉ giúp cải thiện hiệu quả tình trạng đau nhức dai dẳng mà còn tác động tận gốc căn nguyên, dứt điểm bệnh tận gốc, hạn chế nguy cơ tái phát.

Trong Đông y ghi nhận rất nhiều bài thuốc cổ truyền trị chứng zona thần kinh liên sườn hiệu quả. Không chỉ giúp cải thiện tình trạng đau nhức liên sườn mà còn làm trị khỏi các triệu chứng kèm theo như đau nhiều khi ho, nấc, có cảm giác đầy trướng, đắng miệng, ăn uống kém, vàng da, tiêu đỏ, khó ngủ, mất ngủ, ngủ không sâu giấc, tính tình cáu gắt…

Bệnh zona thần kinh liên sườn
Các bài thuốc Đông y chữa zona thần kinh liên sườn không chỉ cải thiện cơn đau mà còn làm giảm các triệu chứng khác của bệnh
  • Bài thuốc số 1: Chuẩn bị các vị thuốc gồm chi tử, uất kim, cam thảo và đan bì mỗi loại 10g, bạch thược, hương phụ và sài hồ mỗi loại 12g, 16g trinh nữ và 6g đại hoàng. Sắc mỗi ngày 1 thang, chia làm 3 lần uống hết trong ngày. 
  • Bài thuốc số 2: Chuẩn bị sài hồ, đương quy, bạch thược, cà gai leo, cam thảo và nam hoàng bá mỗi loại 12g, xấu hổ, cỏ mần trầu và cát căn mỗi loại 16g cùng 10g chi tử. Sắc mỗi ngày 1 thang chia làm 3 lần uống. 
  • Bài thuốc số 3: Chuẩn bị tô mộc, rau má và nam tục đoạn mỗi loại 20g, đương quy, kinh giới, xương bồ và ngân hoa mỗi loại 12g, chỉ xác 10g và hồng hoa 6g. Sắc ngày 1 thang chia làm 3 lần uống. 
  • Bài thuốc số 4 (bài thuốc chườm): Dùng lá ngải cứu (ngải diệp) sao nóng với đồng tiện, cho vào miếng vải buộc chặt đầu lại và chườm vào chỗ đau nhức. Khi thuốc nguội thì mang đi sao lại rồi chườm tiếp. Thực hiện khoảng 2 – 3 lần và kiên trì đều đặn mỗi ngày để đạt hiệu quả trị bệnh tốt nhất. 

Ngoài các bài thuốc cổ truyền, chứng zona thần kinh liên sườn cũng sẽ được cải thiện nhanh chóng khi áp dụng các cách trị liệu sau:

  • Châm cứu: Châm cứu trị đau dây thần kinh liên sườn do zona là liệu pháp sử dụng kim châm tác động vào hệ thống kinh lạc, các huyệt đạo và mạch máu để giúp cơ thể lấy lại sự chi phối kiểm soát dây thần kinh liên sườn. Khi kim châm đúng huyệt sẽ làm giải phóng các cơ, rễ thần kinh, thúc đẩy quá trình tuần hoàn máu, bổ chính, khu tà, phóng thích hormone giảm đau nội sinh và tăng cơ chế tự phục hồi của cơ thể. Một số huyệt đạo phổ biến như châm huyệt Nội quan, huyệt A thị, huyệt Dương lăng tuyền… 
  • Xoa bóp, bấm huyệt: Tương tự như châm cứu, xoa bóp bấm huyệt là liệu pháp tác động đến các huyệt đạo, mạch máu… để cải thiện chức năng hệ thống thần kinh liên sườn, từ đó giảm đau hiệu quả. Tuy nhiên, liệu pháp này không sử dụng kim châm mà thay vào đó là dùng tay để tác động, miết dọc theo liên sườn, kết hợp ấn, day, kéo vào vùng rễ thần kinh xuất phát. 
  • Một số liệu pháp khác: Tùy theo từng trường hợp bệnh và mong muốn của bệnh nhân mà chọn lựa các biện pháp trị liệu khác như cứu ấm, vi cứu, thủy châm…

Biện pháp chăm sóc phòng ngừa zona thần kinh liên sườn

Các chuyên gia khuyến cáo người bệnh bị đau dây thần kinh liên sườn do virus zona gây ra nên thực hiện một quy trình chi tiết và rõ ràng để phòng ngừa bệnh hiệu quả. Không những vậy, việc chăm sóc kỹ lưỡng còn giúp giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm ngay từ đầu. Cụ thể với các biện pháp sau:

Bệnh zona thần kinh liên sườn
Tiêm chủng ngừa zona là cách tốt nhất làm giảm nguy cơ mắc bệnh zona thần kinh nói chung và chứng zona thần kinh liên sườn nói riêng
  • Tiêm chủng ngừa bệnh zona hoặc bệnh mụn rộp ở người trưởng thành, đặc biệt là người trên 45 tuổi. Các nghiên cứu cho thấy những người đã tiêm ngừa giúp giảm nguy cơ mắc bệnh zona thần kinh xuống 51% và nguy cơ bị zona thần kinh liên sườn gây đau nhức đến 66%. 
  • Hạn chế tối đa việc tiếp xúc da kề da với người bệnh, người có sức đề kháng yếu như trẻ em, người già, phụ nữ mang thai, người chưa từng bị bệnh thủy đậu hoặc chưa tiêm phòng vắc xin thủy đậu. 
  • Luôn giữ vệ sinh làn da kỹ lưỡng, sạch sẽ và khô ráo, nhất là sau khi vận động mạnh, cơ thể đổ nhiều mồ hôi.
  • Vệ sinh nhà cửa, môi trường xung quanh sạch sẽ để loại bỏ sự trú ẩn phát triển của virus zona. 
  • Hết sức thận trọng khi điều khiển phương tiện giao thông, các sinh hoạt hằng ngày hoặc chơi thể thao, mang vác vật nặng sai tư thế để tránh chấn thương và bùng phát cơn đau liên sườn ở những người bệnh sau zona.
  • Xây dựng chế độ ăn uống đủ chất, phân bổ thực đơn khoa học, hợp lý để tăng cường sức đề kháng tự nhiên cho cơ thể, chống lại các tác nhân gây bệnh, cụ thể ở đây là virus zona. 
  • Cân đối thời gian nghỉ ngơi và làm việc, ngủ đủ giấc, vận động rèn luyện thể chất thường xuyên để duy trì cơ thể khỏe mạnh. 
  • Ngay khi phát hiện các triệu chứng bất thường về bệnh, hãy chủ động đến bệnh viện ngay để được thăm khám, chẩn đoán và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. 

Zona thần kinh liên sườn không phải bệnh lý quá nguy hiểm, các biến chứng không làm ảnh hưởng đến tính mạng. Tuy nhiên không nên vì thế mà người bệnh chủ quan lơ là trong việc thăm khám và điều trị bệnh ngay từ sớm. Tốt nhất hãy trị bệnh ngay khi phát hiện các triệu chứng bất thường để tránh làm ảnh hưởng đến sức khỏe, khả năng vận động và chất lượng cuộc sống, công việc hàng ngày. 

Có thể bạn quan tâm

Cách chữa bệnh zona thần kinh biến chứng

Cách Chữa Bệnh Zona Thần Kinh Biến Chứng Nhanh Nhất

Zona thần kinh là căn bệnh ngoài da thường gặp do virus gây ra. Hầu hết các trường hợp bệnh…

Cách chữa bệnh zona theo dân gian – Đơn giản tại nhà

Nhiều cách chữa bệnh zona theo dân gian khá đơn giản đang được bệnh nhân truyền tai nhau áp dụng…

Trẻ sơ sinh bị Zona bôi thuốc gì an toàn mau khỏi?

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có xu hướng nhạy cảm hơn với hoạt chất trong các loại thuốc điều…

Zona có để lại sẹo không?

Zona Có Để Lại Sẹo Không? Cách Ngăn Ngừa, Làm Mờ?

Bệnh zona có để lại sẹo không là vấn đề lo lắng của rất nhiều người bệnh. Bởi những tổn…

Đau dây thần kinh sau zona – Cách khắc phục & giảm đau

Đau dây thần kinh sau Zona là một biến chứng phổ biến của bệnh Zona. Đây là một tình trạng…

Giải đáp thắc mắc của độc giả cùng chuyên gia của chúng tôi!

Ths.BS Nguyễn Thị Tuyết Lan
Nguyên Trưởng khoa khám bệnh - BV YHCT trung ương

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *