Các giai đoạn của zona thần kinh và cách nhận biết, xử lý

Các loại thuốc bôi đặc trị zona thần kinh tốt nhất 2020

Bệnh zona thần kinh và giời leo: Cách phân biệt, nhận biết

Bà bầu bị zona thần kinh nên dùng thuốc bôi hay dân gian?

Bị zona thần kinh nhẹ có cần trị không, bằng cách nào?

Điều trị zona thần kinh và đau sau zona bằng đông y

Bị zona thần kinh ở cổ – Cách chăm sóc, điều trị

Bôi xanh methylen khi bị zona thần kinh và lưu ý

Vì sao bị ngứa sau khi khỏi bệnh zona thần kinh?

Bệnh zona thần kinh có nguy hiểm không, gây biến chứng gì?

Các giai đoạn của zona thần kinh và cách nhận biết, xử lý

Zona thần kinh là căn bệnh do virus gây bệnh thủy đậu Varicella gây ra. Bệnh tiến triển thành nhiều giai đoạn từ nhẹ đến nặng, nguy hiểm có thể dẫn đến nhiều biến chứng. Ở mỗi giai đoạn của zona thần kinh đều có cách xử lý tương ứng để chặn đứng các tiến triển tiếp theo không xảy ra.

Các giai đoạn của zona thần kinh và cách nhận biết, xử lý
Bệnh zona thần kinh có đặc trưng là những mụn nước mọc thành chùm tại một vị trí nhất định trên cơ thể

Các giai đoạn của zona thần kinh và cách xử lý

Bệnh Zona thần kinh là một dạng nhiễm trùng da do virus. Bệnh có khuynh hướng xảy ra ở những người đã từng mắc bệnh thủy đậu. Ở thời điểm và điều kiện thích hợp, các virus này tái hoạt động trong điều kiện thích hợp và gây ra các mụn nước zona.

Ban đầu bệnh chỉ hình thành những tổn thương trong khu vực, tuy nhiên những mụn nước có khuynh hướng lan rộng và gây đau rát, nhiễm trùng nếu không được điều trị sớm. Tổn thương da do zona thần kinh gây ra được phân thành nhiều giai đoạn với những triệu chứng, đặc điểm riêng biệt. Nếu nhận biết chính xác các giai đoạn của zona thần kinh sẽ giúp đỡ người bệnh không ít trong việc lựa chọn và áp dụng các phương pháp chăm sóc, điều trị.

Giai đoạn 1: Da đỏ nhẹ và ngứa

Tình trạng ngứa và đỏ da là đặc trưng chung của nhiều bệnh lý về da liễu nên việc nhận diện zona thần kinh ở giai đoạn này thường kém chính xác. Da ngứa và đỏ nhẹ ở giai đoạn đầu của bệnh zona thần kinh do thấy virus thủy đậu đã bắt đầu hoạt động trở lại.

Trong đó những điều kiện tạo cơ hội để virus này hoạt động là khi bệnh nhân bị suy nhược cơ thể,  hệ miễn dịch bị suy giảm, ảnh hưởng từ tâm lý…. Ban đầu bạn sẽ nhận thấy vùng da có dấu hiệu hiệu đỏ nhẹ kèm theo cảm giác ngứa ngáy. Ở giai đoạn này đa số bệnh nhân đều chủ quan và nhầm lẫn với tình trạng giời leo, kiến ba khoang cắn hay mẩn đỏ thông thường.

Cách điều trị: Nếu bạn nhận thấy vùng da đột nhiên có biểu hiện ngứa và đỏ nhẹ, đầu tiên bạn nên làm sạch da bằng nước muối sinh lý. Sau đó bạn sử dụng các loại thuốc sát trùng thông dụng như kẽm oxit, hồ nước.. để bôi lên da.

Đa số những trường hợp mắc bệnh zona thần kinh đều được điều trị bằng thuốc, cũng như chăm sóc da cơ bản để chống nhiễm trùng. Cần lưu ý thuốc điều trị zona thần kinh phải được sử dụng vào từng thời điểm, giai đoạn thích hợp. Cụ thể ở giai đoạn đầu bạn chỉ nên áp dụng các bước sát khuẩn thông thường.

Việc tự ý sử dụng thuốc kháng sinh liều mạnh để điều trị có thể khiến các triệu chứng tiến triển ngoài tầm kiểm soát. Khi những tổn thương lan rộng và trở nên ngày càng nghiêm trọng hơn ở giai đoạn đầu sẽ dễ thúc tiến các giai đoạn sau phát triển và hình thành biến chứng.

Giai đoạn 2: Da nổi hồng ban, sưng và đau rát

Các giai đoạn của zona thần kinh
Ở trẻ nhỏ, zona thần kinh có thể gây sốt và sưng hạch bạch huyết kèm theo

Từ giai đoạn đầu của bệnh đến giai đoạn hai chỉ mất khoảng vài giờ. Thời gian này sẽ rút ngắn hơn khi người bệnh vô tình gãi hoặc chà sát da. Tại khu vực có da bị đỏ sẽ xuất hiện những vết hồng ban. Đồng thời kèm theo hồng ban là biểu hiện của tình trạng sưng phù nhẹ và bạn sẽ cảm thấy vùng da bị nóng rát.

Vị trí hồng ban khu trú thường là ở mạn sườn, cánh tay, hoặc cổ, mặt… Tùy thuộc vào thể trạng của người bệnh và sự nhân lên của virus mà các hồng ban này sẽ phát triển với kích thước lớn hơn hoặc nằm sát nhau. Tình trạng hồng ban sưng đỏ và đau rát cùng lúc có thể xuất hiện tại nhiều khu vực do tính chất hoạt động cùng lúc của các virus.

Giai đoạn 3: Sự xuất hiện của mụn nước gây ngứa 

Mụn nước là đặc trưng của bệnh zona thần kinh. Những mụn nước đầu tiên sẽ xuất hiện sau 12 giờ sau giai đoạn 1 ngay tại vùng da bị tổn thương. Các mụn nước có màu trắng trong và mọc san sát nhau thành chùm, bọng nước có chứa dịch. Mụn nước đường phân bố dọc theo hệ thống dây thần kinh ngoại biên.

Khác với các mụn nước của bệnh giời leo, vùng da bị zona chỉ xuất hiện mụn nước và đỏ da tại vùng  có dây thần kinh ngoại biên gây ra. Ở giai đoạn mới hình thành mụn, các bọng nước này có dịch trong, căng. Sau đó lượng dịch trong mụn chuyển sang đục và chuyển sang giai đoạn mủ.

Các mụn nước nhỏ có thể kết hợp thành một mụn nước lớn với vết phồng rộp to, đồng thời người bệnh còn có cảm giác đau rát. Nếu bệnh xảy ra ở trẻ em, ở giai đoạn này trẻ còn có biểu hiện phụ như sốt nhẹ, sưng hạch bạch huyết.

Cách điều trị: Người bệnh sẽ cảm thấy cơn ngứa ngáy biểu hiện rõ hơn ở giai đoạn 3 so với hai giai đoạn đầu, cảm giác nóng và rát da cũng nổi bật hơn. Nguyên tắc quan trọng để phòng ngừa nhiễm trùng trong giai đoạn này là hạn chế gãi ngứa, cào, ma sát mạnh vào mụn nước. Hoạt động này có thể khiến nguy cơ nhiễm trùng da tăng cao và tiến triển thành bội nhiễm.

Giai đoạn 4: Loét da sau khi mụn nước vỡ

Đây là giai đoạn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng. Mụn nước có khuynh hướng vỡ sau 3 ngày do cơ học hoặc vỡ tự nhiên. Trong thời gian này, bạn sẽ phải chịu cơn đau rát đáng kể do các vết loét hình thành sau khi mụn nước vỡ, sau khoảng 1 – 2 ngày thì vùng da bị tổn thương bắt đầu đóng mài. Khi lớp mài nước vỡ sẽ bong tự nhiên và để lại vùng da bị thâm hoặc sẹo lõm.

Phần lớn trường hợp sau khi tróc mài, triệu chứng nóng rát và ngứa ngáy không còn xuất hiện nữa. Tuy nhiên ở một số trường hợp, bạn vẫn sẽ nhận thấy các cơn ngứa râm ran và hơi đau rát do các tế bào da mới đang liền lại. 

Cách điều trị: Khi các bọng nước hình thành, chúng có thể vỡ và tiết dịch khi bề mặt da căng quá mức. Ngày khi mụn vỡ bạn cần vệ sinh da bằng nước muối sinh lý, sau đó bạn dùng một số loại dung dịch có khả năng kháng virus và sát trùng như các loại thuốc tím, thuốc xanh methylene, thuốc chứa steroid như Flucinar, Fobancort, Gentrison… để bôi lên vùng da bị tổn thương.

Để giảm bớt cơn bứt rứt và ngứa ngáy dữ dội, bạn có thể sử dụng các loại thuốc kháng histamin H1 như Loratadin, Cetitrizin, Phenergan.

Giai đoạn 5: Giai đoạn phục hồi da

Các giai đoạn của zona thần kinh
Bệnh nhân tiếp tục cần được theo dõi ở giai đoạn hồi phục của zona thần kinh

Vùng da bắt đầu hoạt động tự tái tạo sau khi lớp vảy do mụn nước vỡ bong hoàn toàn. Trong vòng 2 – 3 ngày tiếp theo, tại khu vực da bị tổn thương sẽ liền lại và nhanh chóng hồi phục. Đa số những bệnh nhân bị zona thần kinh sẽ có di chứng là vết đỏ hoặc thâm do tổn thương do mụn nước để lại. 

Điều trị: Để tránh để lại sẹo sau khi đám mụn nước vỡ, vùng da bị tróc vảy cần được điều trị bằng thuốc hoặc kem có tác dụng dưỡng ẩm. Các dẫn xuất trong kem sẽ làm mờ nhanh các sắc tố đậm màu ở những khu vực có da bị tổn thương. Bên cạnh đó góp phần cải thiện và thúc đẩy sự hình thành collagen tái tạo các tế bào da mới. 

Một số loại thuốc gây tê mà bác sĩ sẽ chỉ định bạn sử dụng tạm thời như miếng dán/ lidocaine gel. Đây là những loại thuốc có tác dụng giảm chứng ngứa ngáy và đau rát nhanh.  Trong giai đoạn liền sẹo, bạn cũng không nên để bề mặt da non tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng hoặc các tác nhân gây dị ứng như các chất tẩy rửa, chất hóa học, nguồn nước bẩn, nấm mốc…

Giai đoạn 6: Đau dây thần kinh hậu zona

Đây là một trong những di chứng để lại của bệnh zona thần kinh. Ở giai đoạn này, bệnh trở có thể tiến triển nguy hiểm mặc dù các tổn thương bên ngoài đã hồi phục.  Triệu chứng đặc trưng là những cơn đau vô cùng nghiêm trọng, cơn đau kéo dài, người bệnh có cảm giác tại khu vực bị đâm xuyên và nóng rát. Thời gian đau có thể kéo dài hơn 3 tháng sau khi vết thương da đã lành. 

Cách điều trị: Người bệnh sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Do đó bệnh nhân vẫn phải tuân thủ thăm khám, tái khám sau khi zona biến mất để bác sĩ có đánh giá và xử lý giai đoạn đau sau zona.

Bằng cách căn cứ vào những tổn thương, mức độ nghiêm trọng của bệnh trước đó và mức độ ảnh hưởng của cơn đau đối với người bệnh. Để kiểm soát đau sau zona, bạn sẽ được chỉ định dùng một số loại thuốc giảm đau thông thường trong liệu trình chữa bệnh kết hợp cùng thuốc kháng viêm, thuốc giảm đau, thuốc kháng virus. Song song đó bạn vẫn tiếp tục bôi dung dịch sát khuẩn ngoài da.

Bên cạnh đó phụ thuộc vào khả năng đáp ứng với thuốc của từng bệnh nhân mà mức độ cơn đau và hiệu quả kiểm soát cơn đau ở mỗi người sẽ không giống nhau.

Các biến chứng của bệnh zona thần kinh

Các giai đoạn của zona thần kinh phát triển rất nhanh, ở giai đoạn mụn nước vỡ là thời điểm bệnh có nguy cơ phát sinh các biến chứng nhiều nhất. Trường hợp xấu nhất, bệnh nhân có thể phải đối mặt với những vấn đề sau:

Nhiễm trùng da (bội nhiễm)

Tình trạng nhiễm trùng da là biến chứng phổ biến nhất của bệnh zona thần kinh. Nhiễm trùng hay bội nhiễm là những vấn đề thường gặp khi người bệnh chậm trễ trong điều trị hoặc chăm sóc da không đúng cách. Trong đó, biểu hiện của tình trạng này là vùng da bị sưng đỏ, bạn có cảm giác rát bỏng tại khu vực này.

Nếu xuất hiện tình trạng này, bệnh nhân cần đến bệnh viện thăm khám ngay để điều trị. Nguy hiểm nhất là khi nhiễm trùng nặng sẽ khiến vi khuẩn xâm nhập vào máu gây nhiễm trùng máu. Đây là biến chứng nguy hiểm nhất của zona thần kinh.

Cơn đau dây thần kinh sau zona

Các giai đoạn của zona thần kinh
Một số bệnh nhân còn tồn tại tình trạng đau nhức sau zona thần kinh do tổn thương ở các dây thần kinh sau

Tình trạng đau dây thần kinh sau khi bị bệnh zona được gọi bằng tên gọi khác là Postherpetic neuralgia. Tỷ lệ mắc phải là 5 – 20% ở những bệnh nhân bị zona sau giai đoạn hồi phục. Biến chứng xảy ra khi virus zona thần kinh tấn công vào hệ thống dây thần kinh sau dẫn đến viêm nhiễm. Từ sự xâm nhập của virus khiến hoạt động xung nhịp của dây thần kinh bị ảnh hưởng.

Tiến triển của cơn đau dây thần kinh sau có thể xuất hiện và biến mất liên tục. Cơn đau rõ hơn khi bạn dùng tay chạm vào vùng da bị zona. Ở những trường hợp nặng hơn,  triệu chứng này sẽ tồn tại kéo dài lan sang hai tai. Thậm chí có thể gây ra một số vấn đề ảnh hưởng đến thính lực.

Hội chứng Ramsay Hunt

Ramsay Hunt là hội chứng liệt dây thần kinh ngoại biên. Đây là biến chứng không nguy hiểm của bệnh zona thần kinh hiếm khi xảy ra. Tình trạng liệt dây thần kinh xảy ra khi hệ thống thần kinh ngoại biên bị virus zona tấn công và hoạt động, chủ yếu là ảnh hưởng đến các hoạt động liên quan đến thính giác. Hội chứng này có thể làm mất thính giác, đau tai,  tê liệt mặt.

Ngoài ra hội chứng Ramsay Hunt cũng gây đau nhức một số vùng cơ gần tai và mặt. Sau 3 – 5 ngày thì cơn đau có thể dần thuyên giảm. Mặc dù không nguy hiểm đến tính mạng nhưng người bệnh không nên chủ quan và cần phải đi khám sớm để được bác sĩ chẩn đoán và điều trị.

Ảnh hưởng đến thị giác

Theo nghiên cứu trên các bệnh nhân sau điều trị bệnh zona thần kinh ở mặt, có từ 10 – 25%  bệnh nhân có biểu hiện thị lực kém. Những biến chứng phổ biến đặc trưng ở giác mạc và trên mắt gây giảm thị lực. Nếu gặp phải các biến chứng này, bệnh nhân cần thăm khám tại chuyên khoa mắt và không tiếp tục điều trị với thuốc zona. Một số ít trường hợp bị zona thần kinh ở mắt có thể gây tổn thương sâu và mất thị lực vĩnh viễn.

các giai đoạn bệnh zona thần kinh
Zona thần kinh ở mắt gây ảnh hưởng đến thị giác người bệnh

Một số biến chứng khác

Đối với đa số các trường hợp, bệnh nhân zona thần kinh có hệ miễn dịch kém, hoặc mắc phải bệnh phổi trước đó có thể bị biến chứng ở phổi (viêm phổi). Một số trường hợp virus có thể làm tăng nguy cơ viêm gan và gây viêm màng não. Những biến chứng này sẽ phụ thuộc và từng trường hợp bệnh nhân cụ thể.

Các biện pháp chăm sóc bệnh nhân bị zona thần kinh

Mục đích chăm sóc khi bị zona thần kinh là ngăn chặn các biến chứng nhiễm trùng, sẹo thâm và mất thẩm mỹ sau điều trị. Người bệnh có thể điều trị zona thần kinh dứt điểm nhờ các loại thuốc được kê đơn kết hợp với chăm sóc da hợp lý. Bệnh zona thần kinh thường không tái lại nếu đã điều trị thành công. Những biện pháp chăm sóc bệnh nhân bị zona thần kinh được các bác sĩ khuyến khích gồm:

  • Không nên dùng thực phẩm có khả năng gây kích thích dị ứng trong thời gian điều trị và sau sau điều trị. Bao gồm thịt bò, thịt gà, hải sản, trứng, rau muống,…

  • Vệ sinh da bằng nước muối sinh lý, đồng thời giảm ma sát và gãi, cào lên vùng da tổn thương phòng ngừa tình trạng bội nhiễm.

  • Tăng cường nhóm rau xanh và các loại trái cây giàu vitamin và khoáng chất để tăng cường đề kháng. Uống đủ nước hạn chế tình trạng khô da và hỗ trợ thải độc.

  • Bổ sung các loại thực phẩm cung cấp collagen cho làn da như cá hồi, quả bơ, đậu nành… giúp làn da nhanh chóng liền sẹo và hạn chế tình trạng thâm sau điều trị.

  • Không sử dụng steroid quá 10 ngày trong quá trình điều trị bệnh zona thần kinh. Ngoài ra người bệnh cũng không nên bôi thuốc với liều lượng cao, không sử dụng thuốc trên phạm vi rộng.

  • Nếu bệnh nhân nhận thấy cơ thể có biểu hiện ớn lạnh, sốt cao, buồn nôn, đau nhức thì nên nhanh chóng đến bệnh viện, đây là những dấu hiệu nhiễm trùng cần được can thiệp càng sớm càng tốt.

  • Tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc bôi hoặc thuốc đắp từ lá cây được truyền miệng trong dân gian. Điều này có thể khiến vùng da bị nhiễm trùng nghiêm trọng.

chăm sóc da khi bị zona thần kinh
Bổ sung độ ẩm để làn da sau điều trị zona được hồi phục và tránh để lại sẹo

Trong các giai đoạn của zona thần kinh, giai đoạn mụn vỡ là thời điểm đòi hỏi bệnh nhân chăm sóc cơ thể kỹ càng nhất và xử lý theo khoa học. Tốt nhất người bệnh cần ngăn chặn triệu chứng từ sớm bằng cách thăm khám ngay khi thấy vùng da có biểu hiện đỏ và ngứa rát. Bằng cách dùng thuốc phù hợp, kết hợp cùng với các biện pháp chăm sóc đúng cách hoàn toàn có thể điều trị zona thần kinh sau 7 – 10 ngày.

Bài viết liên quan: Các loại thuốc bôi đặc trị zona thần kinh tốt nhất 2020

Bệnh Zona thần kinh có lây không?

Bệnh Zona thần kinh là một dạng bệnh nhiễm trùng thường khiến người bệnh bị đau đớn và nổi nhiều…

Bệnh Zona ở Môi – Cách nhận biết và điều trị

Bệnh zona ở môi là một bệnh lý thường xảy ra ở những bệnh nhân có tiền sử mắc bệnh…

Bệnh zona thần kinh có nguy hiểm không, gây biến chứng gì?

Rất nhiều bệnh nhân thắc mắc: Bệnh zona thần kinh có nguy hiểm không? Với căn bệnh này, bệnh nhân…

Trẻ sơ sinh bị Zona bôi thuốc gì an toàn mau khỏi?

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có xu hướng nhạy cảm hơn với hoạt chất trong các loại thuốc điều…

thuốc bôi đặc trị zona thần kinh

Các loại thuốc bôi đặc trị zona thần kinh tốt nhất 2020

Sử dụng các loại thuốc bôi trị zona thần kinh sẽ giúp kiểm soát triệu chứng của bệnh và thúc…

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Zalo