Cái ghẻ là con gì? Gây bệnh gì? Thông tin cần biết

Mổ sỏi thận khi nào? Các phương pháp mổ và lưu ý

Bảng giá xét nghiệm viêm gan C ở bệnh viện

Thuốc Xoang Kim Giao Lý Thị Thu Hà – Thành phần, giá bán

Bị hắc lào nặng – Đây là giải pháp tốt nhất cho bạn

Trẻ 7 tuổi bị trào ngược dạ dày – Nguyên nhân và cách trị

“Chặn đứng” virus, vi khuẩn mùa bệnh dịch nhờ thuốc tăng cường sức đề kháng Thuốc dân tộc

Hiệu quả thảo mộc đặc trị lang ben của TT Thuốc dân tộc qua góc nhìn chuyên gia và người bệnh

Bài thuốc Nam chữa tận gốc hắc lào được ngàn người tin dùng

Thực hư bài thuốc Ích phế Nam chữa dứt điểm bệnh ho gió trong một liệu trình

Cái ghẻ là con gì? Gây bệnh gì? Thông tin cần biết

Cái ghẻ là một dạng ký sinh trùng có kích thước siêu nhỏ không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Cái ghẻ cũng là nguyên nhân chính gây ra bệnh ghẻ. Chúng có thể phát triển và sinh sôi nhanh chóng và di chuyển của cái ghẻ từ người sang người thông qua những tiếp xúc trực tiếp hoặc qua vật dụng cá nhân có cái ghẻ hoặc trứng ghẻ.

Cái ghẻ là con gì
Cái ghẻ hay còn gọi là con ghẻ – một dạng ký sinh trùng trên da người và động vật gây ngứa ngáy

Những điều cần biết về cái ghẻ

Cái ghẻ được tìm ra từ thời La Mã cổ đại, cách đây hơn 2500 năm. Tên khoa học của cái ghẻ là Sarcoptes scabiei hominis – một loại ký sinh trùng sống ký sinh trên da người và động vật. Cái ghẻ Sarcoptes scabiei thuộc Họ Sarcoptidae với nhiều nhánh khác nhau, trong đó có 3 phức hợp loài chính gây bệnh ngoài da là loài S. scabiei var. hominis (ký sinh ở người), loài S. scabiei var. canis (ký sinh ở chó) và loài S. scabiei var. suis (ký sinh ở mèo). Các chủng cái ghẻ này có kích thước cơ thể rất nhỏ nên chúng dễ dàng ký sinh và để trứng gây bệnh ở người và động vật.

Đặc điểm hình dạng của cái ghẻ

Thông qua hình ảnh từ kính hiển vi, có thể nhận thấy hình ảnh cái ghẻ tương tự như các loài chân đốt thông thường. Chúng có hình bầu dục và đường kính khoảng 0,25 mm. Kích thước của cái ghẻ rất nhỏ, chúng di động linh hoạt nhờ 8 chân, chúng hút thức ăn bằng vòi dài ở đầu. Những vị trí cơ thể thường xuyên đổ mồ hôi, có lông rậm là nơi lý tưởng để cái ghẻ sinh sôi và phát triển. Nguồn thức ăn của cái ghẻ là các mô bị phân hủy, đồng thời chúng không gây ra các tổn thương đến tế bào da.

Thông thường cái ghẻ chỉ ký sinh trên da, nhưng đồng thời chúng cũng có thể gây bệnh ở tóc và gây ngứa ngáy. Chúng sinh sôi chủ yếu ở lớp thượng bì, cái ghẻ trưởng thành liên tục đào hang vào ban đêm và đẻ trứng vào ban ngày.

Cái ghẻ có hình dạng như thế nào
Cái ghẻ có kích thước rất nhỏ chỉ có thể quan sát được qua kính hiển vi

Cái ghẻ cái trưởng thành có thể đẻ trứng liên tục mỗi ngày từ 2 – 5 trứng. Trung bình vòng đời của cái ghẻ thường kéo dài khoảng 20 – 30 ngày, chúng liên tục phát triển và đẻ trứng mới. Ghẻ cái sinh trường rất nhanh, trung bình trong ngoài 2 – 3 tháng chúng có thể sinh ra 150 triệu trứng ghẻ. Sau khi đẻ hết số trứng thì ghẻ cái chết và số lượng ghẻ con sau khi nở bắt đầu dòng đời mới. Xác cái ghẻ nằm trong lớp ghét bẩn, tế bào chết mà chúng ta vệ sinh cơ thể hàng ngày.

Cơ sở gây bệnh của cái ghẻ lên cơ thể

Cái ghẻ ký sinh trên da và gây ra triệu chứng ngứa ngáy. Cơn ngứa thường xảy ra khi chúng đào hang trên lớp thượng bì và kích thích làn da ngứa ngáy, đồng thời khi cái ghẻ ký sinh sẽ sinh ra enzyme proteases. Đây là một chất sinh học có thể làm mềm lớp sừng trên da, từ đó tạo điều kiện để chúng đào hang và di chuyển trên bề mặt thượng bị dễ dàng hơn. 

Cái ghẻ di chuyển và đào hang liên tục tại vị trí mà chúng đi qua. Từ đó chúng tạo ra các tổn thương hang và để lại chất bẩn sau khi chúng đi ra chất thải. Những tổn thương trên da chủ yếu hình thành từ hoạt động của ghẻ cái, do ghẻ đực thường chết sau khi giao hợp. Khi ghẻ cái xâm nhập vào làn da ký chủ, chúng bắt đầu quá trình phá hủy lớp bề mặt của thượng bì và đào đường hầm…

Cái ghẻ thường hoạt động tích cực hơn vào ban đêm, chúng có thể đào hang gấp nhiều lần kích thước của chúng. Mỗi hang dài khoảng 3-5mm, các đường hầm này là dấu hiệu đặc trưng nhất của bệnh ghẻ. Sau khi đào hầm, cái ghẻ bắt đầu quá trình đẻ trứng. Trong khoảng 3 – 4 ngày trứng ghẻ nở và ấu trùng tiếp tục đào đường hầm chui lên mặt da.

Ấu trùng hoạt động cũng là một trong những nguyên nhân gây ngứa ngáy khó chịu. Chúng thường xâm nhập vào nang lông hoặc chui vào lớp vảy thượng bì, tiếp tục công việc đào hang vào tạo ra các tổn thương mới trên da. trong vòng chưa đến một tuần từ ấu trùng ghẻ chúng phát triển thành ghẻ trưởng thành. Đồng thời quá trình phát triển của cái ghẻ có thế kết thúc sớm hoặc kéo dài lâu hơn phụ thuộc vào nhiệt độ và khí hậu 

Cái ghẻ gây ra bệnh gì?

Cái ghẻ gây ra bệnh gì
Cái ghẻ đào hang và tạo thành những đường hầm tại tầng thượng bì và gây ra triệu chứng ngứa ngáy ngoài da

Cái ghẻ là nguyên nhân chủ yếu gây bệnh ghẻ ở người và động vật. Do cái ghẻ có nhiều loại khác nhau, có loài gây bệnh ở người, loại gây bệnh ở động vật như ngựa, cừu, chó, mèo… Cái ghẻ gây bệnh ghẻ cho người là Sarcoptes scabiei hominis. Chúng sinh sản và gây ra những triệu chứng ngứa, nổi đỏ trên da, có thể xảy ra ở bất kỳ đối tượng và độ tuổi nào.

Khi cái ghẻ mới lây nhiễm vào làn da chủ, chúng chưa gây ra những biểu hiện cụ thể. Thông thường phải mất khoảng 3 – 4 tuần thì ký sinh trùng mới hoạt động mạnh mẽ hơn và gây ra những tổn thương khó chịu trên da.  Dấu hiệu của bệnh ghẻ là những mụn nước nổi rải rác chứ không mọc thành cụm, kích thước mụn thường nhỏ, có nước bên trong. Ban đầu tổn thương không đáng kể, tuy nhiên đặc trưng của bệnh ghẻ là tình trạng ngứa âm ỉ khiến người bệnh ngứa gãi liên tục. Điều này tạo ra những vết xước, làm vỡ mụn nước, mụn mủ… từ đó khiến cái ghẻ có cơ hội sinh sản lan rộng hơn.

Bệnh ghẻ gây ra những tổn thương lâu dài cho làn da của trẻ. Do làn da của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ non nớt, khi bị cái ghẻ xâm nhập và ký sinh gây bệnh sẽ gây tổn hại cho lớp thượng bì. Ngoài ra do những phương pháp điều trị ghẻ ngứa ở trẻ thường không có tác dụng dược tính cao, bệnh dễ tái phát nên triệu chứng chồng chất rất dễ để lại sẹo trên da trẻ. Trẻ bị ghẻ hay ngứa gãi dẫn đến nhiễm khuẩn, trẻ cũng có thể bị sốt trong một số trường hợp.

Mức độ tổn thương mà cái ghẻ gây ra trên da

Cái ghẻ gây tổn thương cho da như thế nào?
Những ảnh hưởng của cái ghẻ có thể biểu hiện qua mức độ ngứa và các tổn thương thành mảng trên da

Cái ghẻ chỉ gây ra những tổn hại trên bề mặt lớp thượng bì. Những tổn thương sâu đến từ thói quen gãi ngứa của người bệnh. Đặc trưng của cơn ngứa do ghẻ tiến triển rất dữ dội, nhất là vào ban đêm. Triệu chứng của bệnh ghẻ có thể tiến triển theo các mức độ sau:

  • Vị trí tổn thương do cái ghẻ gây ra nằm ở những vị trí như lòng bàn tay, kẽ ngón tay, các ngấn cổ hoặc ngấn cẳng tay, đầu gối, kẽ nách, khu vực quanh bụng, rốn, ở trẻ em gặp phổ biến nhất ở mông….
  • Ban đầu cái ghẻ đào hang và gây ra triệu chứng ngứa từ các luống ghẻ, đây là “‘đường hầm” được ghẻ cái tạo ra.
  • Xuất hiện số lượng mụn nước nhất định, hay còn gọi là mụn trai nằm nổi rõ trên đường hang, các mụn này chỉ lớn bằng  hạt tấm.

  • Lâu ngày mụn nước gộp lại thành mụn lớn như hạt ngọc (nếu chưa bị bội nhiễm), đặc điểm của mụn nước do ghẻ là mụn mọc rải rác tại các vùng da non chứ không mọc thành cụm.

  • Giai đoạn trứng ghẻ nở thành ấu trùng thường gây ngứa dữ dội, kèm theo đó các tổn thương ngày càng lan rộng, tạo thành các vết xước gãi, vết trợt, sẩn ngứa, vùng da bị khô như chàm…

  • Sau khi điều trị vết ngứa dễ để lại sẹo thâm màu thâm, hoặc bạc màu, chúng thường sẽ tồn tại đến tuổi trưởng thành nếu xảy ra ở trẻ em, ở người trưởng thành có thể để lại sẹo vĩnh viễn.

Đối với người lớn và trẻ em có thể xuất hiện những tổn thương khác nhau. Đối với những người có làn da nhạy cảm, thông thường sau khi bị ghẻ cái tấn công rất dễ để lại sẹo thâm. Vì thế việc điều trị ghẻ ngứa càng sớm sẽ ngăn chặn được nguy cơ ảnh hưởng đến thẩm mỹ làn da.

Chẩn đoán và điều trị bệnh ghẻ 

Chẩn đoán hình ảnh cái ghẻ
Thông qua các biệt phát xét nghiệm máu hoặc soi tươi giúp đưa ra hình ảnh cái ghẻ hoặc trứng ghẻ trong lớp tế bào da

Ghẻ không phải là căn bệnh phức tạp nên việc điều trị có thể diễn ra dễ dàng. Tuy nhiên do triệu chứng của bệnh ghẻ thường không đặc trưng, vì thế nên bệnh dễ bị nhầm lẫn nếu bệnh nhân không chẩn đoán sớm. 

Phương pháp chẩn đoán bệnh ghẻ

Phương pháp chẩn đoán được áp dụng phân biệt bệnh ghẻ với các bệnh da liễu khác là lấy mẫu vùng da bị ngứa, cho vào trong nước muối sinh ly và soi dưới kính hiển vi. Tuy nhiên, chỉ những trường hợp cần thiết thì người bệnh mới được chẩn đoán bằng phương pháp này. Thông thường căn cứ vào những biểu hiện lâm sàng mà bác sĩ sẽ đưa ra phương hướng phù hợp để điều trị cho bệnh nhân:

  • Thông qua những biểu hiện lâm sàng như ngứa, triệu chứng ngứa có diễn ra nhiều về đêm hay không, mụn nước có xuất hiện nhiều hơn ở vùng da non hay không.
  • Mụn do ghẻ cái gây ra thường chỉ mọc riêng lẻ, không hình thành từng chùm như mụn dị ứng hay mụn viêm da bình thường.
  • Căn cứ vào các biểu hiện mụn nước ở lòng bàn tay, vị trí kẽ ngón tay, khu vực ngấn cổ tay, mu bàn tay và khu vực ngấn cổ, trước nách, quanh rốn, mông,…
  • Thông qua bệnh sử gia đình, nguy cơ lây nhiễm ghẻ từ trường hợp, bệnh viện, đơn vị , tập thể nhiều người và những nơi công cộng khác.
  • Chẩn đoán bệnh ghẻ bằng phương pháp soi tươi – Thủ thuật nạo tế bào ở luống ghẻ và soi kính hiển vi qua dung dich KOH 10%, bằng cách này có thể xác định được ký sinh trùng.
  • Xét nghiệm máu xác định của bệnh ghẻ nếu như kết quả cho thấy chỉ số IgE tăng cao.

Để chẩn đoán bệnh ghẻ, dựa theo kết quả có tìm ra dấu vết của cái ghẻ hoặc trứng ghẻ hay không để nhận định. Kết hợp với căn cứ vào đặc điểm lâm sàng và tính chất dịch tễ cũng đóng vai trò quan trọng để tìm ra nguyên nhân.

Những phương pháp dùng tiêu diệt cái ghẻ

điều trị cái ghẻ
Sử dụng thuốc bôi ngoài da là cách điều trị cái ghẻ phổ biến và mang lại hiệu quả cao nhất

Loại bỏ được cái ghẻ và trứng ghẻ sẽ giúp điều trị bệnh ghẻ tuyệt đối. Bởi vì ký sinh trùng thường sinh sản liên tục và lây lan nhanh, chúng thích nghi tốt trong điều kiện tập thể nên khả năng lây nhiễm cho nhau là rất lớn. Vì thế nếu như một cá nhân đã điều trị bệnh khỏi hẳn, nhưng các thành viên cùng chung sống vẫn còn mầm bệnh thì vẫn chưa thể khẳng định bệnh ghẻ được chữa khỏi. Điều trị cái ghẻ cần diễn ra cùng lúc cho cả tập thể, gia đình để tránh tình trạng tái nhiễm lẫn nhau.

Thông thường thời gian tái bệnh sau điều trị là khoảng 3 tuần, có thể do trứng ghẻ còn trên da hoặc do lây nhiễm từ người bệnh xung quanh. Có nhiều phương pháp điều trị ghẻ đáp ứng hiệu quả tốt, có thể điều trị liên tục trong vòng 2 – 7 ngày sẽ thấy bệnh cải thiện rõ. Một số nguyên tắc điều trị dứt điểm ghẻ cái ký sinh trên da gồm có:

  • Người bệnh phát hiện triệu chứng sớm và có biện pháp điều trị, kết hợp phòng ngừa ghẻ sinh sôi và phát triển.  
  • Điều trị ghẻ cho tập thể nếu như người bệnh sống trong môi trường sinh hoạt chung đông thành viên.
  • Sử dụng thuốc bôi ngoài da, hoặc thuốc xịt, thuốc uống theo đúng chỉ định, liều dùng được bác sĩ hướng dẫn.
  • Đối với nhóm thuốc bôi ngoài da có thể dùng liên tục nhiều lần, dùng thuốc sau khu vệ sinh vùng da cẩn thận.
  • Điều trị ghẻ bằng thuốc bôi ngoài da kéo dài tối thiểu 2 tuần, ngay cả khi cơn ngứa đã hết phòng trừ trường hợp đợt trứng mới nở.
  • Trong sinh hoạt và vệ sinh hàng ngày, người bệnh nên tránh kỳ cọ cạo gãi vùng da bị ghẻ để tránh gây trầy xước.
  • Kết hợp điều trị tại chỗ và vệ sinh không gian sống, vật dụng cá nhân, thường xuyên giặt quần áo, chăn màn, gối đệm.
  • Không dùng chung đồ dùng cá nhân với người bệnh, hoặc các thành viên khác, tự cách ly bản thân nếu đang bị bệnh.

Thuốc bôi trị cái ghẻ loại nào nên dùng?

thuốc bôi diệt cái ghẻ
Những loại thuốc bôi dạng bột thường được dùng cho những tổn thương lan rộng và nghiêm trọng

Sử dụng thuốc bôi trị ghẻ là cách đơn giản nhất để tiêu diệt cái ghẻ trực tiếp. Người bệnh có thể sử dụng các loại kem bôi hoặc thuốc dạng xịt thuộc nhóm kháng sinh. Tránh những loại thuốc có tính axit cao như DDT, 666, Volphatox,lá cơi…. Thông thường nhóm thuốc dùng trị ghẻ thường được sử dụng gồm có:

  • Dung dịch DEP: Có tác dụng mạnh đối với các loại ký sinh trùng, đặc biệt là cái ghẻ. Trẻ em và phụ nữ mang thai không được sử dụng, đối với người trưởng thành dùng thuốc bôi 2-3 lần mỗi ngày, không sử dụng thuốc lên bộ phận sinh dục.
  • Thuốc Benzyl benzoat (ascabiol, scabitox, zylate): Thuốc trị ghẻ có dạng kem bôi, hoặc dùng ở dạng thuốc xịt 2 lần/ngày.
  • Thuốc trị ghẻ Lindane: Thuốc được dùng dưới dạng xịt, liều dùng chỉ 2 lần/ngày/tuần vì thành phần kháng sinh của thuốc rất mạnh mẽ. Chính vì thế mà thuốc trị ghẻ Lindane không phù hợp dùng cho trẻ nhỏ vì nó gây độc với thần kinh.
  • Thuốc Eurax (crotamintan) 10%: Thuốc trị cái ghẻ có tác dụng an toàn với trẻ sơ sinh, đồng thời thuốc cũng có tác dụng loại trừ các chủng nấm, ký sinh trùng khác.
  • Thuốc Permethrin cream 5% (Elimite): Loại thuốc bôi này có thể dùng cho trẻ em và phụ nữ có thai bị ghẻ tấn công, dùng thuốc mỗi ngày 2 – 3 lần sau khi vệ sinh cơ thể để điều trị.
  • Thuốc Ivermectin: Loại thuốc dùng chữa ghẻ vảy có tác dụng nhanh chóng, dùng dưới dạng uống với thuốc bôi. Tuy nhiên do thành phần dược tính cao mà không sử dụng thuốc cho trẻ em dưới 5 tuổi và phụ nữ đang mang thai, cho con bú.
  • Trong trường hợp ghẻ đã hình thành những tổn thương bội nhiễm, viêm da, chàm hóa sẽ phải được điều trị kết hợp kháng sinh, steroid, nhóm thuốc kháng histamin, dung dịch milian, nhóm vitamin B1, C, nhóm oxit kẽm, tím metyl 1%. 

Phòng ngừa bệnh cái ghẻ táo phát bằng cách nào?

phòng ngừa cái ghẻ
Vệ sinh cơ thể thường xuyên là cách phòng trị bệnh ghẻ hiệu quả nhất

Điều trị ghẻ mà không kết hợp phòng ngừa có thể khiến hiệu quả điều trị không đạt hiệu quả tốt. Bình thường, ghẻ là  bệnh da liễu có khả năng lây nhiễm cao trong phạm vi đông người, bệnh cũng dễ bùng phát thành ổ dịch nếu như không có biện pháp ngăn chặn kịp thời. Ngoài ra với những người mắc bệnh ghẻ và lây cho các thành viên trong gia đình, nếu như không điều trị cùng lúc sẽ dễ khiến bệnh tái nhiễm. Cụ thể các biện pháp phòng ngừa bệnh ghẻ người bệnh nên lưu ý là:

  • Thường xuyên vệ sinh cá nhân, vệ sinh cơ thể hàng ngày, đặc biệt là những khu vực vùng da có nếp gấp như cổ, nách, bẹn, các kẽ ngón tay, ngón chân…
  • Quần áo sau khi giặt cần được phơi dưới ánh nắng cho khô ráo, bằng cách này có thể tiêu diệt được ghẻ cái và trứng ghẻ ký sinh. 
  • Bạn nên hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người thân, các đối tượng nghi ngờ mắc bệnh ghẻ. Không dùng chung đồ dùng vệ sinh cá nhân với bất kỳ ai để hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm.
  • Cái ghẻ sẽ chết sau khoảng 4 ngày rời khỏi vật chủ, vì thế bạn nên làm sạch cơ thể thường xuyên, kết hợp với vệ sinh phòng ốc và thay chăn màn, tổng vệ sinh quần áo để tiêu diệt chúng.
  • Bạn không nên quan hệ gần gũi với người đang mắc bệnh ghẻ.

Bài viết đã tổng hợp một số thông tin về cái ghẻ – ký sinh trùng gây ra bệnh ghẻ chủ yếu. Do đây là loại ký sinh trùng có khả năng tăng trưởng và sinh sản nhanh, vì thế việc ngăn chặn sự phát triển của cái ghẻ sẽ tránh gây ra lây lan trong phạm vi rộng hơn. Hi vọng thông qua bài viết, người bệnh đã hiểu hơn về nguyên nhân gây bệnh ghẻ, cũng như có các phòng ngừa – điều trị đúng đắn với căn bệnh này.

Có thể bạn quan tâm: 5 cây thuốc nam trị ghẻ hiệu quả – Mẹo hay dân gian

Thuốc DEP - Công dụng, giá bán và cách dùng trị ghẻ

Thuốc DEP – Công dụng, giá bán và cách dùng trị ghẻ

Thuốc D.E.P là dạng thuốc mỡ thường được sử dụng chữa bệnh ghẻ và viêm da do côn trùng đốt. Thuốc chỉ được sử dụng khi người bệnh nhận được…

Bài thuốc Nam chữa tận gốc hắc lào được ngàn người tin dùng

Hắc lào là căn bệnh thuộc chủng nấm da phổ biến ở Việt Nam. Hắc lào tiến triển dai dẳng,…

Bị ghẻ ở mông (vùng kín) và cách điều trị nhanh nhất

Bệnh ghẻ ở mông do ký sinh trùng Sarcoptes scabiei gây ra. Những con ghẻ cái khi xâm nhập vào…

Mẹo chữa ghẻ bằng lá khế

Mẹo chữa ghẻ bằng lá khế – Dân gian thường áp dụng

Lá khế vốn là một trong những loài cây dân dã thường được sử dụng để điều trị bệnh ngoài…

Bệnh ghẻ nước có lây không? Lây như thế nào?

Nhiều người bệnh vẫn thường thắc mắc, liệu bệnh ghẻ có lây không? Lây như thế nào? Nếu bạn đọc…

Phụ nữ bị yếu sinh lý nên ăn gì? Chuyên gia tư vấn

Tăng cường sinh lý nữ giới bằng cách sử dụng thực phẩm tự nhiên là cách an toàn mà không…

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *