Viêm thanh khí phế quản – Dấu hiệu nhận biết và điều trị

Viêm thanh khí phế quản (Croup) đề cập đến tình trạng viêm cấp – mãn tính ở thanh quản, khí quản và phế quản. Dấu hiệu đặc trưng của bệnh là triệu chứng tắc nghẽn mũi, khó thở, khàn giọng và thở khò khè. Nếu nguyên nhân do nhiễm trùng, bệnh còn làm tăng thân nhiệt và đau nhức cơ.

viêm thanh khí phế quản ở trẻ em
Viêm thanh khí phế quản là bệnh viêm đường hô hấp thường gặp ở trẻ nhỏ – đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi

Viêm thanh khí phế quản là gì?

Viêm thanh khí phế quản (bệnh Croup) là tình trạng viêm nhiễm cấp – mãn tính xảy ra ở khí quản, thanh quản và phế quản. Bệnh thường gặp ở trẻ từ 3 tháng đến 5 tuổi nhưng gặp tập trung chủ yếu ở trẻ 2 tuổi. Tuy nhiên bệnh cũng có thể xảy ra ở người trưởng thành và người cao tuổi nhưng tỷ lệ thường rất thấp.

Tương tự như các bệnh viêm nhiễm đường hô hấp khác, viêm thanh khí phế quản thường bùng phát mạnh vào thời điểm giao mùa (nhất là từ mùa thu sang mùa đông). Bệnh dễ lây lan nên có thể bùng phát thành dịch và có xu hướng tái phát nhiều lần – đặc biệt là ở trẻ từ 3 – 6 tháng tuổi.

Triệu chứng viêm thanh khí phế quản ở trẻ em và người lớn

Viêm thanh khí phế quản gây ra các triệu chứng tương tự bệnh cảm lạnh. Tuy nhiên theo thời gian, các triệu chứng thường có mức độ nghiêm trọng dần và làm gián đoạn chức năng hô hấp.

viêm thanh khí phế quản cấp
Bệnh thường gây ho kéo dài, khó thở, khàn giọng, sốt cao và thở khò khè (hơi thở có tiếng rít)

Các triệu chứng điển hình của bệnh viêm thanh khí phế quản, bao gồm:

  • Sốt cao
  • Khàn giọng
  • Khó thở
  • Thở khò khè (hơi thở có tiếng rít)
  • Ho nhiều và liên tục
  • Trẻ nhỏ có thể khóc ré lên do khó chịu

Ở người lớn, triệu chứng của bệnh thường có mức độ nhẹ hơn và rất khó phân biệt với tình trạng cảm mạo thông thường.

Nguyên nhân gây bệnh viêm thanh khí phế quản

Nguyên nhân chủ yếu gây viêm thanh khí phế quản là nhiễm trùng (chiếm khoảng 75%). Còn lại bệnh có thể khởi phát do một số nguyên nhân không nhiễm trùng như dị ứng, trào ngược dạ dày thực quản,…

1. Do nhiễm trùng

Virus á cúm (parainfluenza virus type 1, 2, 3) là tác nhân gây ra nhiễm trùng cấp ở khí quản, phế quản và thanh quản. Ngoài ra, tình trạng viêm ở những cơ quan này cũng có thể do virus cúm A, B, virus hợp bào hô hấp (RSV), virus sởi hoặc adenovirus. Trong đó, virus A được cho là nguyên nhân nghiêm trọng nhất.

2. Các nguyên nhân khác

Ngoài ra bệnh viêm thanh khí phế quản còn khởi phát do một số yếu tố khác như:

  • Trào ngược dạ dày: Acid từ dạ dày có thể trào ngược lên vòm họng và đi vào thanh quản. Trong một số trường hợp, lượng dịch vị có thể đi sâu vào khí quản và phế quản, gây ra tình trạng viêm. Trào ngược dạ dày là một trong những nguyên nhân gây viêm thanh khí phế quản mãn tính.
  • Dị ứng: Dị ứng là nguyên nhân kích thích phản ứng viêm ở cơ quan hô hấp, trong đó có khí quản, thanh quản và phế quản. Tình trạng này thường xảy ra vào những thời điểm cố định trong năm, ví dụ như giai đoạn chuyển mùa, mùa hoa sữa,…

Viêm thanh khí phế quản có nguy hiểm không?

Phần lớn các trường hợp bị viêm thanh khí phế quản đều có mức độ nhẹ và có khả năng thuyên giảm sau 7 – 10 ngày. Tuy nhiên các triệu chứng của bệnh có thể làm gián đoạn cuộc sống sinh hoạt, giảm hiệu suất làm việc và ảnh hưởng đến giấc ngủ.

viêm thanh khí phế quản là gì
Trẻ nhỏ bị viêm thanh khí phế quản có thể dẫn đến suy hô hấp (quấy khóc, tím tái, thở mạnh,…)

Ở trẻ nhỏ – đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi, bệnh có thể bị suy hô hấp (tím tái, thở mạnh, thở rít, khó thở, đau ngực) nếu tình trạng không được kiểm soát kịp thời. Ngoài ra, bệnh còn có xu hướng tái phát thường xuyên và làm tăng nguy cơ phình giãn đường thở vĩnh viễn ở trẻ nhỏ.

Trong trường hợp hiếm gặp, viêm thanh khí phế quản có thể bị bội nhiễm nếu không được chăm sóc và điều trị đúng cách. Lúc này, trẻ sẽ có biểu hiện khó thở dữ dội và cần được chăm sóc y tế trong thời gian sớm nhất.

Chẩn đoán bệnh viêm thanh khí phế quản

Nếu nhận thấy các triệu chứng của bệnh, nên chủ động tìm gặp bác sĩ để thực hiện các biện pháp chẩn đoán sau:

  • Quan sát biểu hiện lâm sàng
  • Nghe nhịp tim và quan sát hơi thở
  • Kiểm tra cổ họng
  • Chụp X-Quang vùng ngực

Điều trị bệnh viêm thanh khí phế quản

Sau khi thực hiện chẩn đoán, bác sĩ sẽ kê toa thuốc tùy thuộc vào mức độ bệnh lý và triệu chứng lâm sàng của từng bệnh nhân. Bên cạnh việc dùng thuốc, bạn nên phối hợp các biện pháp điều trị tại nhà để tăng tốc độ hồi phục và hỗ trợ quá trình điều trị.

1. Điều trị y tế

Nguyên nhân gây viêm thanh khí phế quản chủ yếu là do virus nên bác sĩ thường chỉ định thuốc điều trị triệu chứng. Chỉ trong trường hợp bội nhiễm, bác sĩ mới tiến hành nuôi cấy vi khuẩn và chỉ định kháng sinh.

điều trị viêm thanh khí phế quản
Có thể dùng thuốc hạ sốt, Epinephrine, kháng sinh,… trong điều trị viêm thanh khí phế quản

Các loại thuốc được sử dụng trong điều trị viêm thanh khí phế quản, bao gồm:

  • Epinephrine: Epinephrine là thuốc làm giảm viêm ở đường thở nhanh chóng. Thuốc được bào chế ở dạng hít và được sử dụng trong các trường hợp khó thở do nhiều nguyên nhân khác nhau. Nếu viêm thanh khí phế quản gây khó thở, bạn có thể cho trẻ sử dụng loại thuốc này.
  • Thuốc chứa steroid: Nhóm thuốc này có thể được chỉ định nếu tình trạng viêm ở thanh, khí và phế quản có dấu hiệu nghiêm trọng dần. Với trẻ nhỏ, bác sĩ sẽ cân nhắc trước khi chỉ định các loại thuốc chứa steroid.
  • Thuốc hạ sốt: Với trường hợp bệnh do nhiễm trùng, bạn có thể dùng Paracetamol để hạ sốt và giảm đau nhức. Trong trường hợp trẻ sốt cao, nên phối hợp với việc dùng thuốc với các biện pháp giảm thân nhiệt khác như chườm lạnh, tắm nước ấm, mặc quần áo thông thoáng,…
  • Kháng sinh: Nếu viêm thanh khí quản bị bội nhiễm, bác sĩ có chỉ định kháng sinh cephalosporine, penicillin, quinolone, macrolide,… để kiểm soát vi khuẩn gây nhiễm trùng.
  • Thuốc kháng histamine H1: Trong trường hợp nguyên nhân gây bệnh là do dị ứng, bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc kháng histamine H1 như Loratadine, Cetirizin, Chlorpheniramine,… Khi sử dụng nhóm thuốc này, trẻ có thể bị buồn ngủ, thiếu tập trung,…

Thuốc điều trị triệu chứng chỉ được sử dụng trong những trường hợp cần thiết. Khi triệu chứng không quá nặng nề, bạn có thể thực hiện các biện pháp cải thiện tại nhà để tránh tình trạng phụ thuộc và lạm dụng thuốc.

Trong trường hợp viêm thanh khí phế quản do trào ngược dạ dày (thường xảy ra ở người lớn), bạn nên sử dụng thuốc điều trị và thay đổi chế độ dinh dưỡng theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa.

2. Điều trị tại nhà

Song song với việc sử dụng thuốc, bạn có thể áp dụng một số biện pháp cải thiện sau:

chẩn đoán viêm thanh khí phế quản
Dùng nước muối sinh lý rửa mũi cho trẻ có thể làm giảm tình trạng khó thở và nghẹt mũi
  • Vệ sinh mũi cho trẻ bằng nước muối sinh lý có thể giảm phù nề niêm mạc, loại bỏ dịch tiết ứ đọng và cải thiện các triệu chứng của bệnh viêm thanh khí phế quản.
  • Sử dụng máy tạo độ ẩm trong nhà có thể cải thiện chức năng hô hấp và hạn chế tình trạng tăng tiết dịch nhầy quá mức.
  • Cho trẻ uống nhiều nước, với trẻ lớn bạn có thể bổ sung cho trẻ nước ép trái cây và rau xanh để cân bằng điện giải, cung cấp năng lượng và tăng cường sức đề kháng.
  • Cho trẻ tắm nước mát và chườm khăn để hạ thân nhiệt.
  • Khuyến khích trẻ nghỉ ngơi và ngủ nhiều trong thời gian điều trị. Giấc ngủ kéo dài có thể phục hồi các cơ quan bị tổn thương và cải thiện các triệu chứng của bệnh đáng kể.
  • Chia nhỏ bữa ăn và cố gắng cho trẻ ăn uống/ bú đầy đủ nhằm cung cấp năng lượng cho cơ thể và tăng cường khả năng miễn dịch. Tình trạng chán ăn và ăn ít trong thời gian mắc bệnh có thể khiến bệnh chuyển biến nặng nề và dễ gây biến chứng suy hô hấp.
  • Nên cho trẻ xông hơi với tinh dầu để làm thông đường thở, giảm phù nề niêm mạc hô hấp và loại bỏ tắc nghẽn ở hốc mũi.

Với những trường hợp điều trị và chăm sóc đúng cách, bệnh viêm thanh khí phế quản thường có dấu hiệu thuyên giảm sau 3 – 5 ngày.

Phòng ngừa viêm thanh khí phế quản ở trẻ em và người lớn

Viêm thanh khí phế quản là bệnh lý có nguy cơ tái phát cao – nhất là khi thời tiết chuyển lạnh đột ngột. Bệnh tái phát nhiều lần có thể dẫn đến viêm thanh khí phế quản mãn tính và tăng nguy cơ gặp phải các biến chứng vĩnh viễn như phình giãn đường thở.

triệu chứng viêm thanh khí phế quản
Nên vệ sinh tay thường xuyên, nhất là trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh hoặc sau khi dùng các thiết bị công cộng

Do đó bạn nên chủ động bảo vệ sức khỏe của chính bản thân và con trẻ với những biện pháp sau:

  • Rửa tay thường xuyên – nhất trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
  • Tiêm vacxin phòng ngừa cho trẻ theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
  • Tránh xa các tác nhân dị ứng và giữ khoảng cách với người nhiễm bệnh.
  • Sử dụng khẩu trang khi phải di chuyển đến những nơi đông người. Đồng thời cần vệ sinh tay bằng xà phòng sau khi tiếp xúc với các thiết bị công cộng.
  • Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học, hạn chế sử dụng rượu bia, chất kích thích và thói quen hút thuốc lá.
  • Kiểm soát tốt bệnh trào ngược dạ dày – thực quản.

Viêm thanh khí phế quản là bệnh lý hô hấp khá phổ biến. Để giảm thiểu nguy cơ gặp phải các biến chứng của bệnh, bạn nên đưa trẻ đến bệnh viện thăm khám ngay khi có các dấu hiệu bất thường.

Tham khảo thêm: Viêm tiểu phế quản bội nhiễm là gì, nguy hiểm không?

Ngày đăng: 18/10/2019 - Cập nhật lúc: 1:12 PM , 18/10/2019

Nguyễn Thị Phương Thảo

Tôi tốt nghiệp khoa Văn học tại Đại học Khoa Học Xã Hội & Nhân Văn. Với niềm đam mê viết lách, tôi đã từng tham gia cộng tác với một số trang web về làm đẹp, sức khỏe và thẩm mỹ.  Hiện tại, tôi là biên tập viên chuyên mục sức khỏe cho Thuocdantoc.

Về tác giả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Khàn tiếng kéo dài – Đây là nguyên nhân bạn nên đi khám ngay

Viêm phế quản dạng hen là gì? Có chữa dứt điểm được không?

Cách chăm sóc trẻ bị viêm phế quản – Hướng dẫn chi tiết

Trẻ bị viêm phế quản ho nhiều và giải pháp khắc phục

viêm phế quản ở trẻ em

Viêm phế quản ở trẻ em – Nguyên nhân và cách điều trị

Bé bị viêm phế quản nên ăn gì để tăng đề kháng và khỏi bệnh

Đau họng khạc ra máu – Biểu hiện nguy hiểm nên đi khám ngay

Bệnh viêm phế quản có nguy hiểm không?