Viêm mũi vận mạch là gì? Triệu chứng và cách điều trị

Viêm mũi vận mạch là bệnh lý đặc trưng bởi tình trạng hệ thần kinh đối giao cảm ở trong niêm mạc mũi phản ứng thái quá. Các triệu chứng hắt hơi, chảy nước mũi, ngạt mũi… có thể xuất hiện và kéo dài nhưng thường không quá nguy hiểm.

viêm mũi vận mạch
Viêm mũi vận mạch là bệnh đường hô hấp gây ra nhiều triệu chứng khó chịu

Viêm mũi vận mạch là gì?

Viêm mũi vận mạch là một bệnh đường hô hấp xảy ra do sự tác động của một số tác nhân từ bên ngoài. Điển hình như thời tiết, vi khuẩn, vi nấm, một số loại thuốc, mùi lạ… Chúng sẽ tấn công và gây nên phản ứng giữa giao cảm tại niêm mạc mũi với hệ thần kinh khiến cho mũi bị kích ứng.

Các triệu chứng của viêm mũi vận mạch tương tự như viêm mũi dị ứng. Tuy nhiên lại không có bằng chứng nào ghi nhận về sự xuất hiện của phản ứng dị ứng.

Bệnh lý này có thể ảnh hưởng đến mọi đối tượng, cả trẻ em và người lớn. Nhưng thống kê cho thấy rằng, sau 20 tuổi thì nguy cơ mắc bệnh thường cao hơn. 

Nguyên nhân gây bệnh viêm mũi vận mạch

Nguyên nhân chính xác trực tiếp gây bệnh viêm mũi vận mạch hiện vẫn chưa được xác định. Các chuyên gia cho biết, bệnh lý này khởi phát khi các mạch máu trong mũi mở rộng và niêm mạc mũi bị làm đầy bởi máu và chất lỏng.

Một số vấn đề có thể là nguyên nhân, thường là các đầu dây thần kinh trong mũi bị phản ứng quá mức. Điều này tương tự như cách thức mà phổi phản ứng trong hen suyễn.

Các tác nhân gây bệnh có thể là:

  • Chất kích thích: Bụi, khói thuốc, mùi lạ, khói hóa chất là những yếu tố phổ biến nhất.
  • Thời tiết thay đổi: Sự thay đổi của nhiệt độ hay độ ẩm có thể gây kích thích và khiến các màng bên trong mũi sưng lên, gây chảy nước mũi, ngạt mũi.
  • Nhiễm trùng: Thường gặp nhất là nhiễm virus cảm lạnh hay cúm.
  • Thực phẩm và đồ uống: Thức ăn cay nóng cũng được cho liên quan. Ngoài ra đồ uống có cồn cũng sẽ khiến màng trong mũi bị sưng, dẫn đến ngạt mũi.
  • Một số loại thuốc: aspirin, ibuprofen, thuốc huyết áp cao hay thuốc chẹn beta, thuốc xịt thông mũi.
  • Thay đổi nội tiết: thường do mang thai, thời kỳ kinh nguyệt, sử dụng thuốc tránh thai hoặc cũng có thể là tình trạng nội tiết tố khác như suy giáp.
viêm mũi vận mạch là gì
Thường xuyên ăn đồ cay nóng cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh

Ngoài những nguyên nhân đặc trưng trên còn một số yếu tố khác cũng được cho là làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Có thể là:

Một số triệu chứng nhận biết đặc trưng

Nếu bạn bị viêm mũi vận mạch, bạn có thể gặp các triệu chứng liên tục quanh năm. Tuy nhiên, triệu chứng của bệnh cũng có thể chỉ kéo dài trong một thời gian ngắn.

Dưới đây là những dấu hiệu để nhận biết:

  • Nghẹt mũi
  • Sổ mũi
  • Hắt hơi
  • Có đờm trong cổ họng
  • Ho

Khác với viêm mũi dị ứng, viêm mũi vận mạch thường không gây ra các triệu chứng ngứa mũi, mắt hay cổ họng.

Nên chủ động thăm khám bác sĩ khi:

  • Các triệu chứng trở nên nghiêm trọng
  • Thuốc không kê đơn và biện pháp tự chăm sóc không đáp ứng
  • Gặp tác dụng phụ từ thuốc không kê đơn hay thuốc theo toa cho viêm mũi

Biến chứng của bệnh viêm mũi vận mạch

Bệnh lý này nếu không được phát hiện và can thiệp sớm sẽ diễn tiến nặng rất nhanh. Người bệnh rất dễ gặp phải một số biến chứng như:

  • Polyp mũi: Đây là những tăng trưởng mềm, lành tính thường phát triển ở trên niêm mạc mũi xoang do viêm mãn tính. Polyp nhỏ thường ít gây ra vấn đề nhưng Polyp lớn hơn có thể sẽ chặn luồng khí qua mũi và gây khó thở.
  • Viêm xoang: Nghẹt mũi do viêm mũi vận mạch kéo dài có thể làm tăng khả năng bị viêm xoang, nhiễm trùng hay viêm màng niêm mạc xoang.
  • Nhiễm trùng tai giữa: Mũi xoang, tai và họng có liên quan mật thiết đến nhau. Tăng chất lỏng và ngạt mũi có có nguy cơ cao khiến cho tai giữa bị nhiễm trùng.
triệu chứng viêm mũi vận mạch
Bệnh nhân viêm mũi vận mạch có nguy cơ bị polyp mũi nếu không sớm điều trị

Ngoài ra, các triệu chứng của bệnh còn gây ra nhiều rắc rối, khiến người bệnh mất tập trung. Điều này khiến cho công việc, học tập và sinh hoạt thường ngày cũng sẽ bị tác động xấu.

Chẩn đoán bệnh viêm mũi vận mạch như thế nào

Bệnh viêm mũi vận mạch sẽ được chẩn đoán dựa trên các triệu chứng cùng với việc loại trừ các nguyên nhân khác, nhất là dị ứng. Bác sĩ sẽ thực hiện việc kiểm tra thể chất, đồng thời đặt câu hỏi về các triệu chứng mà bạn đang gặp phải.

Ngoài ra, một vài xét nghiệm sẽ được chỉ định nhằm hỗ trợ xác nhận chẩn đoán. Để loại trừ nguyên nhân viêm mũi là do dị ứng, các xét nghiệm sau sẽ được chỉ định:

  • Kiểm tra da: Bác sĩ sẽ cho da của bạn tiếp xúc với một lượng nhỏ các chất gây dị ứng ở trong không khí thông thường. Nếu có dị ứng, vùng da được thử nghiệm thường sẽ có dấu hiệu đỏ lên hay phát ban.
  • Xét nghiệm máu: Giúp đo lường phản ứng của hệ thống miễn dịch với các chất gây dị ứng thông thường. Một mẫu máu sẽ được gửi đến phòng thí nghiệm để kiểm tra độ nhạy cảm với các chất gây dị ứng cụ thể.

Để loại trừ trường hợp triệu chứng là do các vấn đề về xoang gây ra thì bác sĩ sẽ chỉ định:

  • Nội soi mũi: Xét nghiệm này liên quan đến việc quan sát bên trong đường mũi nhờ máy nội soi. Bác sĩ sẽ thông qua ống nội soi sợi quang qua lỗ mũi để kiểm tra đường mũi và xoang.
  • Chụp cắt lớp vi tính: Đây là một kỹ thuật X-quang được vi tính hóa để tạo ra hình ảnh ở các xoang chi tiết hơn so với các kỹ thuật X-quang bình thường.

Phương pháp điều trị bệnh viêm mũi vận mạch

Việc điều trị bệnh viêm mũi vận mạch thường phụ thuộc trực tiếp vào mức độ nặng nhẹ của triệu chứng. Đối với các trường hợp nhẹ thì điều trị và chăm sóc tại nhà có thể đáp ứng.

Tuy nhiên trường hợp triệu chứng khó chịu hơn thì một số loại thuốc có thể giúp cải thiện. Thuốc được chỉ định có thể là:

1. Dung dịch nước muối sinh lý

Dùng dung dịch nước muối sinh lý hoặc tự pha nước muối để xịt mũi cũng có thể giúp cải thiện triệu chứng của bệnh. Nước muối sẽ giúp làm loãng dịch nhầy nhằm đẩy chúng ra ngoài dễ dàng hơn. Ngoài ra, còn giúp làm sạch và làm dịu niêm mạc mũi, đồng thời ức chế sự phát triển và lây lan của các phản ứng viêm.

2. Thuốc xịt mũi Corticosteroid

Thường được chỉ định khi các triệu chứng không đáp ứng với thuốc thông mũi hay thuốc kháng Histamine. Triamcinolone và Flnomasone là 2 loại thuốc xịt mũi Corticosteroid được dùng phổ biến nhất.

thuốc chữa viêm mũi vận mạch
Bác sĩ có thể chỉ định một số loại thuốc xịt mũi để khắc phục triệu chứng

Mặc dù có thể giúp ngăn ngừa và điều trị viêm nhiễm do bệnh viêm mũi vận mạch gây ra nhưng bạn hãy thận trọng. Thuốc xịt mũi Corticosteroid dễ gây ra các tác dụng phụ như đau đầu, khô mũi, khô họng hay thậm chí là chảy máu mũi.

3. Thuốc xịt mũi kháng Histamine

Đối với bệnh viêm mũi vận mạch thì các thuốc kháng Histamine đường uống thường không được khuyến cáo. Tuy nhiên, các loại thuốc ở dạng xịt có chứa chất kháng Histamine lại được cho là có thể giúp làm giảm triệu chứng. Bạn có thể được chỉ định một số thuốc như Olopatadine hydrochloride (Patanase) hay Azelastine (Astelin, Astepro).

4. Thuốc xịt mũi chống Cholinergic

Thuốc theo toa Ipratropium (Atrovent) thường được chỉ định làm thuốc hít hen. Nhưng nếu ở dạng xịt thì thuốc lại được cho là có thể làm giảm tình trạng chảy nước mũi do bệnh viêm mũi vận mạch gây ra. Tuy nhiên cần chú ý đến các tác dụng phụ như làm khô mũi hay gây chảy máu cam của loại thuốc này.

5. Thuốc thông mũi

Có tác dụng làm thu hẹp các mạch máu và giảm tình trạng nghẹt mũi. Phenylephrine (Afrin, Neo-Synephrine và các loại khác) và thuốc có chứa Pseudoephedrine (Sudafed) là được dùng phổ biến nhất. Cần chú ý đến các tác dụng ngoại ý như đánh trống ngực, bồn chồn, tăng huyết áp.

**Chú ý: Các loại thuốc kháng Histamine không kê đơn như exofenadine (Allegra), diphenhydramine (Benadryl), loratadine (Claritin) hay cetirizine (Zyrtec) thường không có tác dụng với bệnh viêm mũi vận mạch. Ngoài ra trong một số trường hợp, các thủ thuật phẫu thuật có thể được chỉ định để điều trị các vấn đề phức tạp hơn. Phải kể đến như lệch vách ngăn mũi hay polyp mũi kéo dài.

Chăm sóc và dự phòng

Ngoài việc dùng thuốc theo chỉ định từ bác sĩ thì các biện pháp chăm sóc tại nhà cũng được đánh giá là rất quan trọng. Chăm sóc tốt sẽ giúp giảm bớt sự khó chịu mà các triệu chứng gây nên. Đồng thời hỗ trợ ngăn ngừa nguy cơ bệnh tái phát.

viêm mũi vận mạch có chữa được không
Nên uống nhiều nước khi đang mắc bệnh viêm mũi vận mạch

Hãy chú ý đến các vấn đề được khuyến nghị dưới đây:

  • Rửa sạch mũi: Có thể sử dụng một dụng cụ được thiết kế đặc biệt. Ví dụ như một chai ở trong bộ dụng cụ nước muối, chậu neti hay ống tiêm bóng đèn. Biện pháp này sẽ giúp loại bỏ được chất kích thích và giúp đường thở thông thoáng hơn.
  • Xì mũi: Thường xuyên nhẹ nhàng xì mũi khi có chất kích thích hay mũi tiết ra nhiều dịch nhầy.
  • Làm ẩm không khí: Nếu không khí trong nhà hay ở văn phòng quá khô thì bạn nên đặt máy tạo độ ẩm ngay tại phòng ngủ hoạc nơi làm việc. Hãy chắc chắn rằng, máy tạo độ ẩm của bạn luôn được làm sạch. Ngoài ra, bạn cũng có thể hít hơi nước từ vòi sen ấm nhằm giúp làm loãng dịch nhầy ở trong mũi.
  • Uống chất lỏng: Bao gồm nước lọc, nước ép trái cây và trà thảo mộc đều có thể giúp làm loãng chất nhầy trong mũi. Tránh thức uống có cồn hay caffein.
  • Đừng lạm dụng thuốc thông mũi: Sử dụng các loại thuốc này trong thời gian dài thực sự có thể sẽ làm trầm trọng thêm triệu chứng.
  • Tránh các tác nhân: Nếu bạn có thể xác định những thứ gây ra hay làm nặng nề thêm triệu chứng thì hãy chủ động tránh xa chúng.

Viêm mũi vận mạch mặc dù không phải là bệnh lý quá nghiêm trọng nhưng vẫn tiềm ẩn những biến chứng nếu không sớm điều trị. Khi nhận thấy sự xuất hiện của những dấu hiệu đầu tiên, bạn hãy chủ động thăm khám. Nghiêm túc điều trị theo phác đồ kết hợp với chăm sóc tốt là cách hữu hiệu nhất để đẩy lùi bệnh lý này.

Ngày đăng: 19/10/2019 - Cập nhật lúc: 10:41 AM , 19/10/2019

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Pham Trang

Tôi từng tốt nghiệp Cử nhân Lịch sử tại Trường Đại học Khoa học Xã Hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia TP.HCM. Với niềm đam mê với công việc viết lách cũng như nghiên cứu về mảng sống khỏe, sắc đẹp, hiện tôi đang là biên tập cho trang tin Thuocdantoc.org.

Mong rằng, nguồn thông tin mà tôi thu thập được từ các website nước ngoài uy tín sẽ mang đến cho quý độc giả những kiến thức hữu ích.

Về tác giả

Bệnh viêm mũi dị ứng có chữa khỏi được không?

Bị ngứa mũi liên tục là bị gì? Làm sao trị hết?

Chữa viêm, đau họng bằng chanh được không, dùng thế nào?

Viêm mũi dị ứng thời tiết – Dấu hiệu và cách phòng ngừa

Theo thống kê, có đến 10 - 30% dân số thế giới mắc phải tình trạng viêm mũi dị ứng

10 cách chữa viêm mũi dị ứng tại nhà hiệu quả nhanh

Điều trị viêm mũi dị ứng bằng thuốc Tây

Thuốc Alzyltex – Công dụng, cách dùng và giá bán

Thuốc Desloratadine – Công dụng, cách dùng và giá bán