Thuốc ngủ – Các tác hại, rủi ro cần biết trước khi uống

Thuốc an thần, thuốc bình thần, thuốc chống trầm cảm, kháng histamine H1,… là các loại thuốc ngủ được sử dụng để điều trị các triệu chứng rối loạn giấc ngủ. Tuy nhiên nhóm thuốc này có thể gây ra tác dụng an thần quá mức, tăng đường huyết, hạ huyết áp thế đứng, rối loạn tiêu hóa,… Vì vậy khi sử dụng, cần tuân thủ theo liều lượng và thời gian được bác sĩ chỉ định.

thuốc ngủ là gì
Thuốc ngủ thường được dùng để điều trị chứng mất ngủ mãn tính và các triệu chứng rối loạn giấc ngủ khác

Thuốc ngủ là gì?

Thuốc ngủ là nhóm thuốc có tác dụng điều trị bệnh mất ngủ, ngủ trằn trọc và không sâu giấc. Nhóm thuốc này được sử dụng cho các trường hợp mất ngủ do nhiều nguyên nhân khác như căng thẳng, lo âu, bồn chồn, trầm cảm,…

Phần lớn các loại thuốc ngủ đều tác động đến hệ thần kinh trung ương nhằm giúp cơ quan này thư giãn và dễ đi vào giấc ngủ. Tuy nhiên có một số ít loại thuốc ngủ gây ngủ bằng cách bổ sung hormone melatonin – hormone gây ngủ do tuyến yên sản xuất.

thuốc ngủ là gì
Sử dụng thuốc ngủ giúp giảm tình trạng khó ngủ, ngủ không sâu giấc, trằn trọc và ngủ chập chờn

Vì tác động trực tiếp lên hệ thần kinh nên thuốc ngủ có thể gây ra nhiều rủi ro và tác dụng phụ khi sử dụng. Do đó nhóm thuốc này chỉ được chỉ định trong trường hợp mất ngủ kéo dài và không có cải thiện khi thay đổi lối sống.

Các loại thuốc ngủ thường gặp

1. Thuốc bình thần

Thuốc bình thần (thuốc an thần thứ yếu/ thuốc giải lo âu) là nhóm thuốc có tác dụng chính là điều trị rối loạn lo âu, giảm căng thẳng, kích động và có tác dụng an thần, gây ngủ. Ngoài ra thuốc bình thần còn có khả năng chống co giật, co cơ và giãn cơ.

Nhóm thuốc này hoạt động bằng cách gắn vào các thụ thể benzodiazepine ở các cơ quan ngoại vi và hệ thần kinh trung ương. Thụ thể này có mối liên kết chặt chẽ về mặt chức năng với hệ thống dẫn truyền Gamma Amino Butyric Acid (GABA). Do đó sau khi gắn vào thụ thể benzodiazepin, thuốc bình thần làm tăng khả năng ức chế dẫn truyền GABA.

tác hại của thuốc ngủ
Thuốc bình thần chống chỉ định với người ngược cơ, suy hô hấp nặng và loạn thần mãn tính

Nhóm thuốc này chống chỉ định với các trường hợp sau:

  • Suy hô hấp nặng
  • Nhược cơ
  • Không sử dụng đơn độc trong điều trị trầm cảm/ trầm cảm kết với lo âu
  • Loạn thần mãn tính

Các loại thuốc bình thần thường gặp: Clonazepam, Diazepam, Clozepat.

2. Thuốc kháng histamine H1

Thông thường, thuốc kháng histamine H1 được sử dụng để điều trị các tình trạng dị ứng, say tàu xe, buồn nôn, nôn mửa,… Trong đó, nhóm thuốc chống say tàu xe còn được sử dụng để điều trị mất ngủ do có tác dụng ức chế thần kinh trung ương và an thần nhẹ.

Dẫn xuất enthanolamin của nhóm thuốc kháng histamine H1 thường được dùng để gây ngủ và an thần. Tuy nhiên khi sử dụng, cần tuân thủ theo liều lượng được chỉ định để tránh các rủi ro và tác dụng không mong muốn.

các loại thuốc ngủ
Dẫn xuất enthanolamin của thuốc kháng H1 có tác dụng ức chế thần kinh, an thần nhẹ và gây ngủ

Các loại thuốc kháng histamine H1 được dùng trong điều trị mất ngủ, bao gồm Diphenhydramine, Clemastin, Carbinoxamine, Dimenhydrinat,… Nhóm thuốc này có độc tính thấp, tuy nhiên cần thận trọng khi dùng cho người đang sử dụng thuốc hạ huyết áp và trẻ nhỏ.

3. Thuốc an thần

Thuốc an thần là nhóm thuốc có tác dụng điều hòa các hóa chất bên trong não bộ nhằm cải thiện các vấn đề về giấc ngủ như mất ngủ, ngủ không sâu giấc, trằn trọc và hay thường xuyên thức giấc.

Nhóm thuốc này thường được chỉ định trong các trường hợp mất ngủ ngắn hạn và có mức độ không quá nghiêm trọng. Thông thường, thuốc an thần chỉ được sử dụng dưới 3 ngày.

Cần thận trọng khi dùng thuốc an thần cho những trường hợp sau:

  • Mắc các bệnh về phổi như tắc nghẽn phổi mãn tính (COPD), khí phế thũng, viêm phế quản, hen suyễn,…
  • Nhược cơ
  • Suy gan, thận
  • Ngưng thở khi ngủ
  • Tiền sử mắc các bệnh về tâm thần như trầm cảm, rối loạn lo âu,…
  • Người dưới 18 tuổi

Các loại thuốc an thần được dùng trong điều trị mất ngủ, bao gồm: Zolpidem, Ramelteon, Eszopiclone,…

4. Thuốc chống trầm cảm 3 vòng, đa vòng

Thuốc chống trầm cảm 3 vòng, đa vòng là các nhóm thuốc thường được sử dụng trong điều trị trầm cảm. Tuy nhiên nhóm thuốc này có tác dụng an thần, gây ngủ nên còn được sử dụng để điều trị các triệu chứng rối loạn giấc ngủ.

Nhóm thuốc này hoạt động bằng cách ức chế tái hấp thu norepinephrine và serotonin. Các loại thuốc chống trầm cảm thường gặp, bao gồm: Amitriptyline, Doxepin, Butriptyline, Clomipramine, Metapramine, Demexiptiline,…

các loại thuốc ngủ
Thuốc chống trầm cảm hoạt động bằng cách ức chế tái hấp thu norepinephrine và serotonin

Cần tránh dùng thuốc chống trầm cảm cho các trường hợp sau:

  • Giai đoạn hồi phục sau nhồi máu cơ tim
  • Người đang dùng chất ức chế monoamine oxidase (MAO)

5. Thuốc bổ sung Melatonin

Melatonin là hormone được tuyến yên sản sinh nhằm điều hòa chu kỳ ngày đêm, giúp não bộ thư giãn và tạo cảm giác buồn ngủ. Thiếu hụt hormone này là nguyên nhân gây ra chứng khó ngủ ở một số trường hợp – đặc biệt là người bị suy tuyến giáp, thường xuyên thức khuya, rối loạn nội tiết,…

các loại thuốc ngủ
Thuốc bổ sung Melatonin giúp tạo cảm giác buồn ngủ và thư giãn hệ thần kinh trung ương

Tuy nhiên nhóm thuốc này không được sử dụng trong những trường hợp sau:

  • Người dưới 18 tuổi
  • Phụ nữ mang thai và có mong muốn có thai
  • Người mắc bệnh về gan hoặc thận
  • Người bị trầm cảm – trừ trường hợp có sự cho phép của bác sĩ

Các tác hại thường gặp của thuốc ngủ

Sử dụng thuốc ngủ có thể cải thiện thời gian và chất lượng giấc ngủ. Tuy nhiên việc sử dụng nhóm thuốc này có thể gây ra một số tác hại như:

các loại thuốc ngủ
Sử dụng thuốc ngủ có thể gây ra một số tác dụng phụ như chóng mặt, đau đầu, tăng đường huyết,…

– Thuốc bình thần:

  • Chóng mặt
  • Đau đầu
  • Mất điều hòa
  • Yếu cơ
  • Vàng da

– Thuốc kháng histamine H1:

  • Loạn thị giác
  • Ngủ gật
  • Khô miệng

– Thuốc an thần:

  • Lú lẫn
  • Song thị
  • Rối loạn tiêu hóa
  • Mệt mỏi
  • Rối loạn trí nhớ
  • Lệ thuộc thuốc

– Thuốc chống trầm cảm:

  • Buồn ngủ
  • Rối loạn chức năng tình dục
  • Thay đổi lượng đường trong máu
  • Tiết dịch sữa
  • Co giật
  • Rối loạn hành vi

– Thuốc bổ sung Melatonin:

  • Tăng đường huyết
  • Hoa mắt chóng mặt
  • Giảm số lượng và chất lượng tinh trùng
  • Rối loạn tiêu hóa
  • Vú to ở nam giới
  • Tâm trạng chán nản

Ngoài ra khi sử dụng thuốc ngủ, bạn cần thận trọng khi điều khiển máy móc, sử dụng phương tiện giao thông và đưa ra quyết định quan trọng.

Cách sử dụng thuốc ngủ an toàn

Để giảm rủi ro và tác dụng phụ khi dùng thuốc ngủ, bạn nên lưu ý một số thông tin sau:

  • Chỉ dùng thuốc ngủ khi có yêu cầu và chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. 
  • Không dùng thuốc ngủ cùng với các loại thuốc điều trị huyết áp, tiểu đường, thuốc ức chế hệ thần kinh ương,… Để tránh hiện tượng tương tác, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi dùng phối hợp.
  • Không sử dụng thuốc lá, rượu bia, cà phê và trà đặc trong thời gian dùng thuốc.
  • Nếu nhận thấy tác dụng an thần quá mức, bạn nên thông báo với bác sĩ để được hiệu chỉnh liều lượng.
  • Phụ nữ mang thai, cho con bú và người mắc các vấn đề sức khỏe đặc biệt nên cân nhắc về lợi ích và rủi ro trước khi dùng thuốc.
  • Nếu xảy ra phản ứng dị ứng, nên ngưng thuốc và trao đổi với bác sĩ để được thay thế bằng một loại thuốc khác.
  • Người cao tuổi có nguy cơ cao gặp phải tác dụng phụ khi dùng thuốc ngủ. Vì vậy với những đối tượng này, cần theo dõi nồng độ đường huyết và huyết áp chặt chẽ nhằm điều chỉnh liều lượng kịp thời.

Thuốc ngủ có thể giúp cải thiện các triệu chứng của rối loạn giấc ngủ như mất ngủ, ngủ chập chờn, khó ngủ, ngủ không sâu giấc,… Tuy nhiên nhóm thuốc này có thể gây ra một số rủi ro và tác hại nghiêm trọng, vì vậy bạn chỉ nên sử dụng trong những trường hợp cần thiết.

Ngày đăng: 12/10/2019 - Cập nhật lúc: 4:17 PM , 12/10/2019

Nguyễn Thị Phương Thảo

Tôi tốt nghiệp khoa Văn học tại Đại học Khoa Học Xã Hội & Nhân Văn. Với niềm đam mê viết lách, tôi đã từng tham gia cộng tác với một số trang web về làm đẹp, sức khỏe và thẩm mỹ.  Hiện tại, tôi là biên tập viên chuyên mục sức khỏe cho Thuocdantoc.

Về tác giả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

rối loạn giấc ngủ

Rối loạn giấc ngủ là gì? Nguyên nhân và cách điều trị

Mất ngủ uống thuốc gì? Các loại thuốc chữa mất ngủ tốt nhất

Những cách giảm căng thẳng khi ngủ giúp bạn ngủ ngon hơn

Thuốc ăn được ngủ được cho người lớn loại nào tốt?

tác hại của việc thức khuya đối với nam giới

Tác hại của thức khuya đối với nam giới “quá nguy hiểm”

cách ngủ sớm

Cách ngủ sớm đơn giản chống lại tình trạng mất ngủ hiệu quả

Làm thế nào để dễ ngủ? Chuyên gia mách “cách ngủ nhanh”

thực phẩm giúp dễ ngủ

Danh sách thực phẩm giúp dễ ngủ, ngủ ngon mỗi ngày