Lên kế hoạch chăm sóc bệnh nhân viêm khớp dạng thấp

Bác sĩ phụ trách

Bác sĩ Nguyễn Thị Phương Mai

Cố vấn chuyên môn

Lên kế hoạch chăm sóc bệnh nhân viêm khớp dạng thấp đóng vai trò vô cùng quan trọng với quá trình điều trị. Chăm sóc tốt sẽ hỗ trợ đắc lực cho các giải pháp điều trị chuyên sâu. Đồng thời giúp khắc phục triệu chứng và thúc đẩy quá trình phục hồi chức năng vận động của hệ thống xương khớp.

Tổng quan về bệnh viêm khớp dạng thấp

Viêm khớp dạng thấp là bệnh lý mãn tính liên quan đến hệ miễn dịch, gây viêm và tổn thương tại các khớp, đặc biệt ở bàn tay, ngón tay, và bàn chân. Đau, sưng và cứng khớp là những triệu chứng phổ biến, có thể dẫn đến biến dạng khớp và suy giảm chức năng vận động nếu không được điều trị kịp thời. Phụ nữ, đặc biệt trong thời kỳ mang thai, có nguy cơ cao mắc phải bệnh này.

Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến khớp mà còn có thể tác động tới mắt, tim và phổi, cần được quản lý tích cực để ngăn chặn biến chứng và duy trì chất lượng cuộc sống. Điều trị kết hợp giữa việc sử dụng thuốc và thay đổi lối sống là cần thiết, cùng với sự giám sát y tế chặt chẽ.

Nhận định tình hình bệnh lý của bệnh nhân trước khi lên kế hoạch chăm sóc

Tình hình bệnh lý của bệnh nhân được nhìn nhận thông qua đánh giá tổng thể và đánh giá tình hình biến chứng. Cụ thể như sau:

1. Đánh giá tổng thể

Đây là đánh giá bao quát mà bác sĩ cần đưa ra trước khi hướng dẫn người bệnh lập kế hoạch chăm sóc phù hợp. Bao gồm một số vấn đề sau:

Quốc dược Phục cốt khang là bài thuốc đặc trị bệnh xương khớp của Trung tâm Thuốc dân tộc kết hợp hơn 50 vị thuốc quý. Đặc biệt, bài thuốc có sự góp mặt của nhiều bí dược lần đầu tiên được nghiên cứu và ứng dụng trong điều trị bệnh xương khớp tại Việt Nam.
  • Mức độ đau nhức và sự ảnh hưởng đến khả năng vận động.
  • Trạng thái tinh thần của bệnh nhân. Xác định người bệnh có biểu hiện tâm thần bất thường hay dấu hiệu trầm cảm hay không.
  • Mức độ nặng nhẹ của các cơn đau cùng với tình trạng cứng khớp vào buổi sáng khi thức dậy.
  • Bệnh nhân có biểu hiện tiêu hóa bất thường như buồn nôn, nôn hay rối loạn tiêu hóa không.
  • Kiểm tra có hay không sự hiện diện triệu chứng các bệnh lý xương khớp khác như viêm khớp thông thường hay thoái hóa khớp không.
  • Yêu cầu người bệnh cung cấp tiền sử bệnh lý cùng các bệnh mãn tính đang cần điều trị nếu có.
  • Thời gian mắc bệnh cùng với các loại thuốc điều trị đang sử dụng.

2. Đánh giá tình trạng biến chứng

Viêm khớp dạng thấp là bệnh lý có nguy cơ cao phát sinh biến chứng nếu không kiểm soát tốt. Và một trong những mục tiêu của kế hoạch chăm sóc là hỗ trợ ngăn ngừa biến chứng của bệnh.

chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp
Trước khi lập kế hoạch chăm sóc cần đánh giá cụ thể mức độ bệnh cùng nguy cơ phát sinh biến chứng
  • Đánh giá về mức độ tổn thương tại các khớp ảnh hưởng. Cần chú ý nhiều hơn đến các khớp nhỏ như khớp ở ngón tay, ngón chân.
  • Kiểm tra xem có sự hiện diện của các dấu hiệu biến chứng liên quan tới tim, phổi hay mắt không. Hỏi rõ người bệnh xem có bị khó thở, đau mắt hay chóng mặt gần đây không.
  • Nếu có bệnh lý đi kèm thì cần kiểm tra, xác định rõ dấu hiệu cũng như mức độ nghiêm trọng. Đặc biệt cần chú ý đến các vấn đề bất thường như đau dạ dày, rối loạn tiêu hóa hay dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa.

Tham khảo: Hạt dưới da trong viêm khớp dạng thấp – Điều cần biết

Lên kế hoạch chăm sóc bệnh nhân viêm khớp dạng thấp

Các chuyên gia xương khớp cho biết, nếu được chăm sóc đúng cách thì triệu chứng của bệnh sẽ nhanh chóng cải thiện theo thời gian. Lên kế hoạch chăm sóc bệnh nhân viêm khớp dạng thấp cần chú ý đến các vấn đề sau:

1. Để người bệnh nghỉ ngơi khi cơn đau kích hoạt

Đau nhức là triệu chứng chính của viêm khớp dạng thấp, yêu cầu người bệnh cần thời gian nghỉ ngơi để giảm áp lực lên khớp bị tổn thương, hỗ trợ quá trình hồi phục.

Đặc biệt, đối với tổn thương ở chân hoặc đầu gối, nên nghỉ ngơi khi cơn đau trở nên nặng và chọn tư thế thoải mái nhất. Khi cơn đau giảm, bệnh nhân có thể dần dần hoạt động nhẹ nhàng và tham gia các công việc nhẹ nhàng.

2. Giúp bệnh nhân nắm rõ về hiện trạng bệnh của mình

Việc thẳng thắn trao đổi với người bệnh về tình hình sức khỏe của họ là vấn đề cần được chú ý. Đặc biệt cần thông báo rõ cho bệnh nhân được biết về các biến chứng họ có thể gặp phải nếu diễn tiến của bệnh không được kiểm soát tốt.

Mục đích là để bệnh nhân có ý thức hơn với việc tự chăm sóc sức khỏe cho bản thân. Đừng quên hướng dẫn cho người bệnh được biết về những điều nên cũng như không nên làm trong sinh hoạt hằng ngày.

3. Chăm sóc bệnh nhân viêm khớp dạng thấp thông qua chế độ dinh dưỡng

Chế độ ăn uống được đánh giá cao trong việc hỗ trợ điều trị bất cứ bệnh lý nào. Trong đó có bệnh viêm khớp dạng thấp. Khẩu phần ăn đầy đủ dưỡng chất với các thực phẩm lành mạnh nhất định sẽ rất hữu ích.

Ăn uống lành mạnh sẽ hỗ trợ làm giảm tần suất xuất hiện của các triệu chứng. Đồng thời thúc đẩy chữa lành tổn thương giúp xương khớp nhanh chóng phục hồi được chức năng vận động.

Thực phẩm tốt cho người viêm khớp dạng thấp bao gồm:

  • Vitamin A thường nhiều trong trứng, đu đủ, cà rốt, bí đỏ, bơ. Còn trái cây có múi, cà chua, kiwi lại rất giàu vitamin C. Vitamin B12 có nhiều trong cá, sữa chua, pho mát. Còn vitamin D lại là thành phần có nhiều trong trứng, các loại ngũ cốc, dầu cá.
  • Nhóm thực phẩm giàu canxi: Ngũ cốc nguyên hạt, đậu nành, cá mòi, nước cam, các loại đậu, phô mai, cải xoăn…
  • Rau lá xanh: Rau bi na, rau ngót, cải xanh, súp lơ…
  • Gia vị có đặc tính kháng viêm, giảm đau tự nhiên: Nghệ vàng, gừng, tỏi…
  • Thực phẩm giàu Omega-3: Hạt lanh, hạt óc chó, quả bơ, các loại cá béo…
người bệnh viêm khớp dạng thấp nên ăn gì
Cần xây dựng khẩu phần ăn hợp lý cho bệnh nhân viêm khớp dạng thấp

Thực phẩm người bị viêm khớp dạng thấp nên tránh tiêu thụ bao gồm:

  • Các món ăn cay nóng
  • Thịt đỏ
  • Nội tạng động vật
  • Thức ăn nhanh, đồ đóng hộp
  • Đồ chiên xào nhiều dầu mỡ
  • Đồ ăn nhiều gia vị muối đường
  • Bia rượu, nước ngọt có gas

4. Hỗ trợ bệnh nhân thực hiện các bài tập vận động

Trong chăm sóc bệnh nhân viêm khớp dạng thấp, việc khuyến khích và hỗ trợ họ thực hiện các bài tập vận động là rất quan trọng. Nỗi sợ đau khiến nhiều người ngần ngại tập luyện, nhưng không vận động có thể làm tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn, thậm chí gây teo cơ.

Người thân cần hỗ trợ bệnh nhân di chuyển khi cơn đau giảm và hướng dẫn họ thực hiện các bài tập đơn giản, giúp cải thiện tuần hoàn máu và linh hoạt khớp. Đối với việc lựa chọn bài tập phù hợp, nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên môn.

5. Hỗ trợ bệnh nhân vệ sinh cá nhân sạch sẽ

Một số bệnh nhân bị viêm khớp dạng thấp có thể sẽ gặp khó khăn trong vấn đề tự vệ sinh cá nhân thường ngày. Vì vậy người chăm sóc cần ở bên cạnh để giúp đỡ người bệnh khi cần thiết.

Thực hiện vệ sinh cơ thể cùng với khu vực nghỉ ngơi của bệnh nhân hằng ngày. Vệ sinh bao gồm cả răng, miệng và da để ngăn ngừa đồng thời phát hiện sớm nếu có các ổ nhiễm trùng. Quần áo, khăn trải giường cùng tất cả các vật dụng cá nhân cần được vệ sinh sạch sẽ.

Xem ngay: Viêm khớp dạng thấp huyết thanh dương tính là gì?

6. Cho người bệnh dùng thuốc theo đúng chỉ định từ bác sĩ

Các chuyên gia cho biết, thuốc tân dược không khác gì con dao hai lưỡi. Mặc dù mang đến tác dụng rất nhanh chóng nhưng nếu dùng không đúng cách sẽ dễ gây ra các hệ lụy nghiêm trọng.

Chính vì vậy, người chăm sóc cần nhắc nhở bệnh nhân uống thuốc đúng liều lượng, tần suất và thời gian. Điều này sẽ giúp cho quá trình kiểm soát diễn tiến của bệnh diễn ra suôn sẻ hơn.

7. Hướng dẫn cách theo dõi và phát hiện sớm tác dụng phụ của thuốc cho bệnh nhân

Tất cả các loại thuốc chống viêm, giảm đau hay corticoid được dùng trong điều trị đều có thể phát sinh tác dụng phụ bất cứ lúc nào. Nhất là trong trường hợp phải sử dụng kéo dài.

Cần trao đổi với bác sĩ để nắm rõ những rủi ro có thể phát sinh khi dùng thuốc theo đơn. Sau đó phổ biến cho người bệnh được biết để họ tự có ý thức theo dõi và ngăn ngừa. Khuyến cáo với người bệnh nếu có bất cứ triệu chứng bất thường nào phát sinh trong quá trình điều trị bằng thuốc thì cần báo cáo lại ngay.

8. Chăm sóc sức khỏe tinh thần cho bệnh nhân viêm khớp dạng thấp

Người bệnh thường rất dễ có xu hướng bi quan và quá lo lắng về bệnh tật của mình. Từ đó gây ra tình trạng căng thẳng, stress, mất ngủ và chán ăn uống. 

chăm sóc tinh thần
Người chăm sóc nên ở bên động viên để bệnh nhân thoải mái tinh thần, yên tâm điều trị bệnh

Người chăm sóc và gia đình, bạn bè nên dành thời gian để tâm sự và cổ vũ tinh thần người bệnh. Từ đó giúp người bệnh chấn an tinh thần, suy nghĩ lạc quan, tránh các biến chứng ảnh hưởng đến tâm lý.

9. Một số mẹo chăm sóc và giảm đau tại nhà

Bên cạnh việc cho bệnh nhân dùng thuốc đều đặn thì người chăm sóc có thể áp dụng một số mẹo tự nhiên để hỗ trợ giảm đau. Ví dụ như:

Massage, xoa bóp: giúp tăng cường tuần hoàn máu, giúp khớp xương được thư giãn. Từ đó làm giảm đau nhức và ngăn ngừa tình trạng teo cơ, cứng khớp.

Tác dụng nhiệt: nên căn cứ vào triệu chứng mà người bệnh gặp phải mà áp dụng giải pháp phù hợp. Nếu khớp xương bị sưng viêm thì nên chườm lạnh. Còn nếu chỉ bị đau đơn thuần thì tác dụng nhiệt nóng sẽ phù hợp hơn.

Cho người bệnh tắm nước ấm: đây là giải pháp đơn giản và hữu hiệu giúp tăng cường tuần hoàn máu, hỗ trợ giảm đau, làm thư giãn gân cốt và cải thiện chất lượng giấc ngủ. Nên chuẩn bị bồn tắm nước ấm và thêm vào chút tinh dầu để bệnh nhân ngâm mình trong đó.

Giảm cân: nếu bệnh nhân có dấu hiệu thừa cân, béo phì thì người chăm sóc nên trao đổi với bác sĩ để giúp họ có được chế độ giảm cân an toàn và hiệu quả.

Tận dụng thảo dược tự nhiên: một số thảo dược tự nhiên như lá lốt, gừng tươi hay ngải cứu được đánh giá là có tác dụng rất tốt trong hỗ trợ điều trị bệnh viêm khớp dạng thấp. Người chăm sóc có thể tham khảo bác sĩ trước khi áp dụng giải pháp này cho bệnh nhân. 

10. Giúp người bệnh duy trì và xây dựng thói quen sinh hoạt tốt

Để làm chậm diễn tiến của bệnh và hỗ trợ đắc lực cho quá trình điều trị thì cần chú ý điều chỉnh thói quen sinh hoạt cho lành mạnh. Người chăm sóc cần nhắc nhở bệnh nhân thực hiện một số vấn đề sau:

  • Tránh thức khuya, đi ngủ sớm trước 23 giờ. Ngủ đủ giấc, đảm bảo mỗi ngày từ 7 – 8 tiếng đồng hồ.
  • Nhắc nhở bệnh nhân ăn uống đúng giờ.
  • Tránh để người bệnh vận động mạnh hay đi lại quá nhiều.
  • Khuyến khích người bệnh từ bỏ thói quen uống rượu bia hay hút thuốc lá.
  • Chỉ cho người bệnh thực hành các phương án giúp kiểm soát căng thẳng.
  • Duy trì các tư thế đúng cả trong sinh hoạt thường ngày và khi ngủ.

Chăm sóc bệnh nhân viêm khớp dạng thấp đòi hỏi sự kiên nhẫn, tận tâm và sự phối hợp chặt chẽ giữa người bệnh, gia đình và đội ngũ y tế. Một kế hoạch điều trị toàn diện, bao gồm cả việc áp dụng các phương pháp điều trị y khoa hiện đại và các biện pháp hỗ trợ từ phía lối sống, sẽ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống và giảm thiểu sự tiến triển của bệnh.

Có thể bạn quan tâm

Tin bài nên đọc

Ngày đăng 13:05 - 16/03/2024 - Cập nhật lúc: 11:31 - 10/04/2024
Chia sẻ:
Vang danh là bài thuốc đặc trị bệnh xương khớp hiệu quả, Quốc dược Phục cốt khang nhận được phản hồi tích cực từ phía người bệnh và được giới chuyên môn đánh giá cao. [Đọc ngay]
Bệnh Phong Thấp có Nguy Hiểm Không? Bác sĩ Nói gì?

Bệnh phong thấp với các triệu chứng như đau nhức, sưng viêm và hạn chế vận động, khiến nhiều người…

lá lốt chữa viêm khớp dạng thấp Cách dùng lá lốt chữa viêm khớp dạng thấp tại nhà

Dùng lá lốt chữa viêm khớp dạng thấp là mẹo dân gian được áp dụng phổ biến. Đây là giải…

cơ chế bệnh sinh viêm khớp dạng thấp Cơ chế bệnh sinh, diễn tiến của viêm khớp dạng thấp

Tìm hiểu cơ chế bệnh sinh viêm khớp dạng thấp sẽ giúp hỗ trợ cho quá trình kiểm soát cũng…

Bài tập cho người viêm khớp dạng thấp (yoga, thể dục...) Bài tập cho người viêm khớp dạng thấp (yoga, thể dục…)

Một số bài tập yoga và thể thao phù hợp có thể giúp cải thiện các triệu chứng, đồng thời…

Người viêm khớp dạng thấp nên ăn gì, kiêng gì tốt? Người viêm khớp dạng thấp nên ăn gì, kiêng gì tốt?

Những loại thực phẩm thuộc nhóm cay, ấm, dễ tiêu, ít béo thường được ưu tiên trong chế độ dinh…

Giải đáp thắc mắc của độc giả cùng chuyên gia của chúng tôi!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bác sĩ phụ trách

Bác sĩ Nguyễn Thị Phương Mai

Cố vấn chuyên môn

Trung tâm Thuốc dân tộc hoàn thiện phác đồ ĐẶC TRỊ các bệnh lý xương khớp từ tinh hoa Y học cổ truyền LẦN ĐẦU TIÊN ứng dụng tại Việt Nam. [Tìm hiểu ngay]
Xem nhiều

Đặt câu hỏi

Chia sẻ
Bỏ qua