Cách Xử Lý Khi Người Thân Bị Đột Quỵ Chuẩn Từ Bộ Y Tế

Trong đột quỵ não thời gian là vàng, chính vì vậy, người bệnh phải được kịp thời sơ cứu và cấp cứu để giảm thiểu thương vong, hạn chế tối đa di chứng để lại sau cơn đột quỵ. Nếu bạn chưa biết cách xử lý khi người thân bị đột quỵ như thế nào cho hợp lý, an toàn, tốt nhất cho người bệnh thì đừng bỏ qua những thông tin quan trọng trong bài viết dưới đây. 

Dấu hiệu nhận biết đột quỵ 

Đột quỵ hay tai biến mạch máu não là bệnh lý có tỷ lệ tử vong và tàn tật cao, nếu có thể sống sót qua cơn đột quỵ, người bệnh cũng dễ phải đối diện với các di chứng từ nhẹ đến nặng do căn bệnh này gây ra. Bệnh xảy ra khi các tế bào não chết gây tổn thương não do đột ngột mất nguồn máu nuôi dưỡng thường liên quan đến việc tắc nghẽn hay bị vỡ mạch máu. Đặc biệt, trường hợp nhồi máu não, tai biến xảy ra ở động mạch cảnh, động mạch não giữa thì nguy cơ tử vong là cực kỳ cao và diễn ra rất nhanh chóng nếu không được cấp cứu kịp thời.

Cần nắm được các dấu hiệu nhận biết đột quỵ để có cách xử lý kịp thời khi người thân bị đột quỵ
Cần nắm được các dấu hiệu nhận biết đột quỵ để có cách xử lý kịp thời khi người thân bị đột quỵ

Điều quan trọng nhất trong điều trị đột quỵ não chính là nhanh chóng sơ cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế, bệnh viện để cấp cứu kịp thời. Để làm được điều này, trước hết chúng ta cần nhận biết các dấu hiệu sớm của đột quỵ, từ đó có biện pháp xử lý kịp thời, nhanh chóng. Sau đây là một số dấu hiệu đặc trưng giúp nhận biết đột quỵ sớm: 

  • Cảm thấy đau đầu, chóng mặt đột, choáng váng, mất thăng bằng, đứng không vững, khó cử động, đi lại khó khăn thậm chí té ngã không có nguyên nhân, hôn mê
  • Buồn nôn, nôn, đau đầu dữ dội, đột ngột bị yếu tay chân không thể kiểm soát được, mặt bị mất cân đối, miệng thường bị méo sang một bên do tê cứng nửa mặt
  • Thị lực suy giảm ở một hoặc hai mắt, nhìn mờ, hoa mắt đột ngột 
  • Yếu cơ hoặc tê tay, chân, hay xảy ra ở một bên cơ thể, điển hình là tình trạng không thể nâng cùng lúc hai tay qua đầu
  • Lưỡi bị tê cứng, có cảm giác khó nói, hay xuất hiện hiện tượng nói đớt, nói ngọng, khó nói, nói không thành tiếng, rất khó hiểu những gì mà họ muốn diễn đạt
  • Cơ thể mệt mỏi, rối loạn trí nhớ, không thể phối hợp các cử động, hoạt động của cơ thể. 

Ngoài ra, theo các bác sĩ chuyên khoa, có thể nhận biết sớm đột quỵ qua quy tắc FAST. Các dấu hiệu đặc trưng để nhận biết đột quỵ theo quy tắc này như sau:

  • FACE: Khuôn mặt người bệnh có biểu hiện bất thường do thần kinh ảnh hưởng như rối loạn thị lực, không thể cử động 1 bên mặt, co giật, cười méo miệng.
  • ARM: Bị tê hoặc cứng một bên tay, chân, khó cử động một bên tay, chân, dễ đánh rơi đồ vật do không thể cầm chắc
  • SPEECH: Khả năng ngôn ngữ bị hạn chế, không kiểm soát được lưỡi, nói không rõ chữ, líu lưỡi, không diễn đạt được câu nói trọn vẹn
  • TIME: Các triệu chứng đột quỵ thường xuất hiện đột ngột, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế, bệnh viện để được cấp cứu và điều trị. 

Cách xử lý khi người thân bị đột quỵ chuẩn từ Bộ Y Tế

Theo các bác sĩ chuyên khoa, trong 3 – 6 giờ đầu kể từ khi cơn đột quỵ khởi phát được coi là thời gian vàng để cứu sống bệnh nhân và hạn chế tối đa các di chứng để lại. Sau 6 giờ, nếu bệnh nhân không được tái thông các mạch máu tắc thì nguy cơ tử vong cực kỳ cao, nếu có thể sống sót thì rất dễ gặp phải các di chứng nặng nề do bệnh để lại. Được biết, tỷ lệ người tử vong do đột quỵ ở Việt Nam hiện cao hơn nhiều so với thế giới, tỷ lệ người mắc đột quỵ cũng gia tăng đáng kể. 

Theo các bác sĩ của các trung tâm đột quỵ, có rất nhiều các ca lâm sàng về đột quỵ não được đưa đến bệnh viện trong tình trạng muộn, lỡ mất giờ vàng. Lý do là bệnh nhân và người nhà thiếu kiến thức, hiểu biết về cách nhận biết các dấu hiệu sớm của đột quỵ, cũng như các sơ cứu, xử lý khi có người bị đột quỵ. Sau đây là cách xử lý khi người thân bị đột quỵ đúng chuẩn theo hướng dẫn của Bộ Y Tế:

Các bước cần làm khi có người thân bị đột quỵ

Bệnh nhân đột quỵ thường bỏ lỡ mất giờ vàng xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân, trong đó phải nói đến là do kiến thức về bệnh và “giờ vàng” trong điều trị bệnh. Đa số bệnh nhân đột quỵ chỉ nghĩ mình bị “trúng gió”, bị cảm, bị cao huyết áp, cho rằng chỉ cần nằm nghỉ ngơi, uống thuốc, tự đánh gió là có thể khỏi được. Thế nhưng thực tế thì những hành động này hoàn toàn không có hiệu quả, chỉ làm lỡ mất thời gian điều trị mà thôi.

Gọi cấp cứu ngay lập tức khi có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ
Gọi cấp cứu ngay lập tức khi có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ

Chính vì vậy, khi thấy người thân, người xung quanh có các biểu hiện đột quỵ, chúng ta cần xử lý theo các bước sau đây:

  • Ngay lập tức gọi xe cứu thương và thông báo với cấp cứu 115 có bệnh nhân đột quỵ não. Như vậy, nhân viên cấp cứu sẽ chuẩn bị đầy đủ phương tiện y tế và giúp lựa chọn bệnh viện điều trị phù hợp làm đích đến
  • Trong quá trình đợi nhân viên y tế, cần để người bệnh nằm nghiêng đầu sang một bên, để đầu cao khoảng 30 độ. Đồng thời nới lỏng quần áo giúp bệnh nhân thoải mái, dễ thở hơn, nên kiểm tra miệng, họng của bệnh nhân bằng tay để lấy dị vật, chất nôn, làm thông thoáng đường thở
  • Trường hợp bệnh nhân ở xa, khó tiếp cận với cơ sở y tế, để không làm lỡ thời gian vàng trong điều trị, cần đưa bệnh nhân đến bệnh viện bằng ô tô, taxi đặt bệnh nhân nằm nghiêng, đầu nâng cao lên, tuyệt đối không di chuyển bệnh nhân đến bệnh viện bằng xe máy. 
  • Trường hợp bệnh nhân còn tỉnh táo cần theo dõi triệu chứng bệnh, nói chuyện với người bệnh để tránh tình trạng bệnh nhân mất ý thức. Tốt nhất nên ghi lại các thông tin về loại thuốc mà họ đang sử dụng, thời điểm đột quỵ, tiền sử bệnh tật nhằm cung cấp chi tiết nhất cho nhân viên y tế. 
  • Trường hợp người bệnh bất tỉnh thì cần kiểm tra xem bệnh nhân còn thở không, nếu bệnh nhân hôn mê, ngừng thở thì tiến hành hô hấp nhân tạo cho bệnh nhân. 
  • Cần cố gắng giữ bình tĩnh trong quá trình chờ cứu thương 115 đến hoặc di chuyển bệnh nhân đến cơ sở y tế.

Những gì cần chuẩn bị khi có người thân bị đột quỵ

Bạn cần túc trực bên cạnh để theo dõi, chăm sóc cho đến khi nhân viên y tế tiếp cận được với bệnh nhân. Nếu bên cạnh có người thân khác, khi đến bệnh viện, cần chuẩn bị những “hành lý” sau đây: 

  • Tiền: Hết sức cần thiết, dùng để mua thức ăn, tạm ứng viện phí, mua vật dụng cần thiết. Ngoài ra, nếu có thể hãy chuẩn bị giấy tờ tùy thân, bảo hiểm y tế, vật dụng vệ sinh, quần áo, thẻ tín dụng có thể thanh toán… Chuẩn bị mọi thứ một cách nhanh nhất có thể, cho vào một chiếc túi và luôn mang theo bên mình để sử dụng khi cần. 
  • Người chăm sóc: Bệnh nhân bị đột quỵ cần có người thân hiểu rõ về tình trạng sức khỏe đi theo bên cạnh để dễ dàng trao đổi với bác sĩ về các thông tin như các loại thuốc điều trị, tiền sử bệnh, tình trạng sức khỏe của người bệnh. Việc nắm được các thông tin này sẽ tốt hơn cho quá trình điều trị. 

Những điều tuyệt đối không nên làm khi người thân bị đột quỵ

Rất nhiều trường hợp bệnh nhân bỏ lỡ giờ vàng do không sớm phát hiện các dấu hiệu bệnh, không biết cách sơ cứu, sơ cứu không đúng cách gây ảnh hưởng đến quá trình điều trị. Bạn chỉ nên áp dụng các biện pháp sơ cứu mà chúng tôi đã đề cập. Đặc biệt, không thực hiện những điều sau đây:

  • Chích máu 10 đầu ngón tay, dái tai để cứu bệnh nhân đột quỵ. Phương pháp này chỉ được áp dụng cho trường hợp sốt cao co giật, chỉ được thực hiện bởi bác sĩ y học cổ truyền. Tuyệt đối không áp dụng cho người bị tai biến mạch máu não vì có thể khiến người bệnh dễ rơi vào tình trạng nguy hiểm hơn. 
  • Tuyệt đối không cho người bệnh ngậm thuốc hạ huyết áp. Nhiều trường hợp bệnh nhân đo huyết áp thấy huyết áp tăng cao đột ngột nên đã dùng thuốc hạ huyết áp. Tuy nhiên, sử dụng thuốc lúc này chỉ khiến cho dòng máu lên não yếu đi, khiến bệnh tình nhanh chóng chuyển biến xấu, để lại di chứng nặng nề. 
  • Tuyệt đối không cho người bệnh ăn hoặc uống bất kỳ thứ gì. Nhiều người thường cho bệnh nhân ăn nhẹ, uống nước đường, nước chanh… Thế nhưng, khi bị đột quỵ, bệnh nhân thường bị tê cứng lưỡi, rối loạn nhai nuốt, rất dễ bị sặc, nghẹn gây suy hô hấp, viêm phổi thậm chí tử vong.
  • Tuyệt đối không cho người bệnh tự đi xe đến bệnh viện. Người bệnh lúc này thường bị đau đầu dữ dội, choáng váng thị lực giảm sút, các triệu chứng bệnh diễn biến nhanh, nếu tự đi xe sẽ rất nguy hiểm. 

Như vậy, đối với người đột quỵ, chúng ta tuyệt đối không cho người bệnh sử dụng bất kỳ loại thuốc nào khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Không tác động đến bệnh nhân, không cho bệnh nhân ăn, uống bất kỳ thứ gì, không đưa bệnh nhân đến bệnh viện bằng xe máy… Tốt nhất là cần gọi ngay cho cấp cứu hoặc đưa bệnh nhân đến bệnh viện điều trị đột quỵ gần nhất. Thời gian vàng để điều trị đột quỵ là từ 3 – 6 giờ đầu khi cơn đột quỵ khởi phát, tuyệt đối không nên làm lỡ thời gian này. 

Đột quỵ não – những lưu ý không thể bỏ qua

Bên cạnh những điều nên và không nên trong cách xử lý khi có người thân bị đột quỵ đã đề cập, bạn cũng cần lưu ý một số vấn đề sau đây:

Dấu hiệu cảnh báo cơn đột quỵ sắp tới

Các dấu hiệu cảnh báo sớm cơn đột quỵ thường không rõ ràng, thường là các cơn đột quỵ nhỏ hay còn gọi là thiếu máu não thoáng qua. Các cơn đột quỵ nhỏ này gây ra những triệu chứng tương đối nhẹ, tồn tại trong thời gian ngắn và rất khó nhận biết. Nếu tình trạng này xuất hiện nhiều lần, bạn tuyệt đối không nên chủ quan vì rất có thể bạn sẽ gặp phải cơn đột quỵ nghiêm trọng:

  • Đột nhiên thấy hoa mắt, chóng mặt
  • Huyết áp tăng đột biến
  • Bất tỉnh, hôn mê đột ngột
  • Tê bì tay chân, yếu hoặc liệt tạm thời một chân, tay
  • Bối rối, mất thăng bằng
  • Giảm thị lực, song thị, mất thị lực
  • Mất trí nhớ tạm thời
  • Nói ngọng, khó phát âm, diễn đạt
  • Thay đổi tính tình
  • Ngứa ran…
Thận trọng với các cơn thiếu máu não thoáng qua vì nó chính là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ
Thận trọng với các cơn thiếu máu não thoáng qua vì nó chính là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ

Các triệu chứng của thiếu máu não thoáng qua thường xuất hiện trong thời gian ngắn nên dễ bị người bệnh bỏ qua, chủ quan không sớm thăm khám và điều trị. Tuy nhiên, cần nhớ rằng, các triệu chứng này rất nguy hiểm, là dấu hiệu cho thấy bạn đang có nguy cơ gặp phải một cơn đột quỵ nghiêm trọng. Tốt nhất nên sớm thăm khám và tầm soát đột quỵ để kịp thời phát hiện và có biện pháp xử lý phù hợp. 

Những đối tượng có nguy cơ đột quỵ cao

Đột quỵ là bệnh lý nguy hiểm, xảy ra đột ngột, nhanh chóng cần được kịp thời cấp cứu và điều trị. Bệnh gây nguy cơ tử vong và tàn tật hàng đầu, do đó cần có biện pháp phòng ngừa phù hợp, nhất là những đối tượng sau đây:

  • Người có tiền sử tăng huyết áp, dễ bị vỡ mạch máu, nên sử dụng thuốc và kiểm soát chặt trị số huyết áp theo chỉ dẫn của bác sĩ
  • Người mắc bệnh tim mạch đặc biệt là hẹp hở van 2 lá, bệnh van tim, van 2 lá hoặc bệnh van tim có kèm theo loạn nhịp
  • Người thường xuyên sử dụng rượu bia, thuốc lá, chất kích thích do dễ bị tổn thương lòng mạch gây nguy cơ đột quỵ cao
  • Người bị rối loạn lipid máu, người thừa cân, béo phì, mỡ máu do có nguy cơ xơ vữa động mạch, gây huyết khối làm tắc mạch máu não dẫn đến đột quỵ. 

Các yếu tố ảnh hưởng đến thời gian cấp cứu đột quỵ

Nguyên nhân tỷ lệ tử vong do đột quỵ ở Việt Nam cao hơn thế giới là do bệnh nhân thường bỏ lỡ mất giờ vàng trong điều trị. Các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng này mà chúng ta cần tránh bao gồm:

  • Thiếu kiến thức về đột quỵ, kiến thức về “giờ vàng” trong điều trị đột quỵ. Nhiều bệnh nhân còn cho rằng, khi bị đột quỵ thì phải nằm yên một tư thế để não được nghỉ ngơi, không được di chuyển nên không đưa đến bệnh viện sớm. 
  • Đa số bệnh nhân bị đột quỵ không nắm được triệu chứng nhận biết bệnh, thường cho rằng mình bị cảm, bị trúng gió, bị huyết áp nên tự đánh gió, uống thuốc tại nhà, chỉ khi không thấy thuyên giảm, bệnh trở nặng nghiêm trọng mới được đưa đi cấp cứu. 
  • Đối với những bệnh nhân được cấp cứu, do ở xa trung tâm, chờ đợi xe cấp cứu đến hoặc nếu được đưa đi cấp cứu ngay cũng phải mất một thời gian di chuyển, khi đến bệnh viện thì đã lỡ mất giờ vàng.
  • Ngoài ra, tại Việt Nam, công tác tổ chức cấp cứu đột quỵ ở các bệnh viện tuyến huyện, tuyến tỉnh còn dễ ra rất chậm, bệnh nhân phải chờ đợi ở khoa cấp cứu vài giờ mới được các bác sĩ thăm khám, chẩn đoán, chụp mạch não… Để thực hiện quy trình này thì đã mất đi cơ hội vàng là 3 – 6 giờ đầu tiên để điều trị và hồi phục. 

Chính vì vậy, cách tốt nhất là bệnh nhân cần trang bị ngay cho mình những kiến thức cần thiết về đột quỵ. Nếu ở gần cơ sở y tế thì có thể đợi xe cấp cứu, nhân viên y tế đến, nếu ở xa thì cần được đưa đi cấp cứu, vận chuyển an toàn đến những cơ sở có khả năng điều trị căn bệnh này các sớm các tốt. Nên thông báo với bác sĩ, nhân viên y tế rằng bệnh nhân bị đột quỵ để được xử trí nhanh chóng, rút ngắn tối đa thời gian đến bệnh viện cho đến khi được điều trị đặc hiệu. 

Trên đây là một số thông tin về cách xử lý khi người thân bị đột quỵ theo hướng dẫn của Bộ Y Tế mà bạn có thể tham khảo. Đột quỵ là căn bệnh cực kỳ nguy hiểm, cần được sớm thăm khám, cấp cứu và điều trị để giảm thiểu nguy cơ tử vong và các di chứng nghiêm trọng để lại. Tuyệt đối không nên tự ý cho bệnh nhân dùng thuốc, điều trị bằng các phương pháp khác tại nhà. 

Có thể bạn quan tâm:

Ngày đăng 11:18 - 06/09/2022 - Cập nhật lúc: 11:20 - 06/09/2022
Chia sẻ:
Viên uống hỗ trợ chống đột quỵ Hàn Quốc Samsung Geum Jee Hwan  5 Loại Thuốc Chống Đột Quỵ Hàn Quốc Có Review Tốt Nhất

Đột quỵ là bệnh lý đặc biệt nguy hiểm, nằm trong top những căn bệnh gây nguy cơ tử vong…

Các triệu chứng của đột quỵ thoáng qua khá giống với đột quỵ nhưng diễn ra trong thời gian ngắn hơn Đột Quỵ Thoáng Qua Là Gì? Biểu hiện và Cách xử lý

Đột quỵ nhẹ hay còn gọi là đột quỵ thoáng qua, cơn thiếu máu não thoáng qua được xem là…

Lá ớt chỉ thiên được nhiều người cho rằng có tác dụng điều trị đột quỵ Lá Ớt Chữa Đột Quỵ Có Hay Đúng Như Những Lời Đồn?

Dùng lá ớt chữa đột quỵ là mẹo dân gian được nhiều người chia sẻ và áp dụng. Nhiều người…

Phục hồi chức năng sau đột quỵ Phục Hồi Sau Đột Quỵ: 5 Liệu pháp chức năng có cải thiện tốt

Phục hồi chức năng sau đột quỵ đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc khắc phục, cải thiện…

Chi phí điều trị đột quỵ bị chi phối bởi nhiều yếu tố khác nhau Chi Phí Điều Trị Đột Quỵ Bao Nhiêu? Bảng Giá Chuẩn

Đột quỵ não hay tai biến mạch máu não là căn bệnh vô cùng nguy hiểm, gây tổn thương não…

Giải đáp thắc mắc của độc giả cùng chuyên gia của chúng tôi!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chia sẻ
Bỏ qua