Bệnh viêm phế quản cấp – Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

Bệnh viêm phế quản cấp thường khởi phát do sự tấn công của virus là chủ yếu, trong một số ít trường hợp có thể do vi khuẩn. Bệnh thường dễ điều trị nếu sớm phát hiện và chăm sóc tốt. Tuy nhiên nếu chủ quan thì bệnh có thể diễn tiến thành mãn tính với nhiều yếu tố rủi ro tiềm ẩn.

viêm phế quản cấp
Bệnh viêm phế quản cấp thường không gây nguy hiểm nếu điều trị sớm

Viêm phế quản cấp tính là gì? Nguy hiểm không?

Các ống phế quản thực hiện chức năng đưa không khí từ khí quản di chuyển vào phổi. Khi các ống này bị viêm nhiễm thì chất nhầy có thể sẽ bị tích tục lại. Tình trạng này được gọi là viêm phế quản, gây ra các triệu chứng đặc trưng như ho, sốt hay khó thở.

Viêm phế quản cấp là tình trạng viêm thường kéo dài dưới 10 ngày. Hầu hết các trường hợp sẽ trở nên tốt hơn chỉ trong vòng vài ngày. Tuy nhiên, những cơn ho có thể sẽ tiếp tục trong vài tuần hoặc hơn.

Viêm phế quản cấp tính được xem là một bệnh truyền nhiễm . Điều này là do nó gây ra bởi một nhiễm trùng ngắn hạn và có thể lây từ người sang người. Nhiễm trùng có thể lây lan thông qua dịch nhầy thải ra khi bạn ho, hắt hơi hay nói chuyện.

Thông thường, viêm phế quản cấp không được đánh giá là một bệnh lý nguy hiểm. Và nếu sớm phát hiện thì việc điều trị sẽ rất đơn giản, các triệu chứng của bệnh hoàn toàn có thể được kiểm soát nhanh chóng.

Tuy nhiên, nếu không nghiêm túc điều trị thì bệnh sẽ có thể trở nên tồi tệ hơn. Lúc này người bệnh có nguy cơ cao sống chung với viêm phế quản mãn tính hay viêm phổi. Nếu điều này xảy ra thì một điều trị y tế chuyên sâu hơn được cho là cần thiết.

Nguyên nhân gây bệnh viêm phế quản cấp

Bệnh viêm phế quản cấp thường khởi phát do một số nguyên nhân sau đây:

  • Nhiễm virus: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra 85 – 95% các trường hợp bị viêm phế quản cấp tính ở người lớn. Các loại virus gây cúm hoặc cảm lạnh thông thường đều có thể là tác nhân gây ra bệnh lý này.
  • Nhiễm trùng do vi khuẩn: Trong một số ít trường hợp, bệnh có thể do vi khuẩn gây ra, thường phát triển sau khi bị nhiễm virus. Các các nhân có thể là vi khuẩn Bordetella pertussis, Chlamydia pneumoniae hay Mycoplasma pneumoniae.
  • Chất kích thích: Hít thở các chất kích thích như khói bụi, khói hóa chất cũng có thể sẽ gây viêm ở trong khí quản và ống phế quản.
  • Tình trạng hô hấp khác: Những người bị hen suyễn, viêm phổi thường sẽ có nguy cơ cao bị viêm phế quản cấp. Tuy nhiên, trong những trường hợp này bệnh lại không có khả năng truyền nhiễm vì không phải do nhiễm trùng gây ra.
nguyên nhân viêm phế quản cấp
Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc bệnh viêm phế quản cấp

Ngoài những nguyên nhân chính trên đây thì một số vấn đề khác cũng có thể được cho là yếu tố nguy cơ. Bao gồm:

  • Hút thuốc lá hay thường xuyên hít phải khói thuốc
  • Trào ngược dạ dày thực quản
  • Hệ thống miễn dịch suy yếu, sức đề kháng kém
  • Không tiêm vắc-xin cúm, ho gà hay viêm phổi đầy đủ
  • Đối tượng những người trên 50 tuổi

Nhận biết bệnh viêm phế quản cấp dựa vào triệu chứng

Biểu hiện của bệnh viêm phế quản cấp thường rất dễ nhận biết. Tuy nhiên nó dễ bị nhầm lẫn với các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khác khiến nhiều người chủ quan.

Để sớm phát hiện bệnh lý này, bạn cần chú ý đến một số triệu chứng sau đây:

  • Ho: là triệu chứng không đặc hiệu, có thể là ho khan hay có đờm. Tình trạng ho thường kéo dài liên tục. Khi ho có thể sẽ kèm theo tức ngực hay chảy nước mũi.
  • Sốt: Người bệnh có thể sốt cao hay sốt nhẹ nhưng rất hiếm trường hợp không bị sốt.
  • Tiết đờm: Dịch nhầy này có xu hướng tiết nhiều hơn bình thường, có thể là màu trắng, vàng hay xanh nhạt.
  • Đau họng: Cổ họng có thể sưng lên, ngứa rát và cơn đau thường nặng hơn khi nuốt.
  • Khò khè: Thường là do lòng phế quản thu hẹp lại do phù nề, co thắt cơ trơn hay có đờm trong lòng phế quản.
  • Mệt mỏi: Cơ thể người bệnh luôn cảm thấy uể oải, xanh xao, chán ăn… khiến cho hệ miễn dịch suy giảm.

Ngoài ra, một số ít trường hợp, bệnh viêm phế quản cấp còn có thể gây 

Chẩn đoán bệnh viêm phế quản cấp như thế nào?

Bác sĩ có thể chẩn đoán bệnh viêm phế quản cấp tính bằng cách khám sức khỏe và yêu cầu bạn cung cấp tiền sử bệnh. Đồng thời hãy báo cáo chi tiết cho bác sĩ được biết về các triệu chứng mà bạn gặp phải.

triệu chứng viêm phế quản cấp
Cần thăm khám để bác sĩ chẩn đoán bệnh và đưa ra phác đồ điều trị

Một số xét nghiệm có thể sẽ được thực hiện với mục đích loại trừ các bệnh lý khác, điển hình như hen suyễn hay viêm phổi. Các thử nghiệm sau có thể sẽ được chỉ định để giúp xác nhận chẩn đoán:

  • X-quang ngực: Đây là thử nghiệm sử dụng chùm tia bức xạ vô hình nhằm tạo ra hình ảnh ở bên trong lồng ngực. Bao gồm các mô bên trong, các cơ quan, trong đó có phổi.
  • Khí máu động mạch: Xét nghiệm máu này được thực hiện với mục đích định lượng oxy và carbon dioxide trong máu.
  • Nhiễm oxy xung: Để có được phép đi này, bác sĩ sẽ dùng một cảm biến nhỏ để gõ hoặc kẹp bào trên ngón tay hay ngón chân của người bệnh. Khi bật máu có thể quan sát thấy đèn đỏ nhỏ ở trong cảm biến.
  • Nuôi cấy dịch mũi và đờm: Kiểm tra dịch mũi hay đờm được thực hiện với mục đích để tìm và xác định loại vi sinh vật gây nhiễm trùng.
  • Xét nghiệm chức năng phổi: Giúp đo khả năng di chuyển không khó vào và ra khỏi phổi. Các xét nghiệm sẽ được thực hiện với các máy đặc biệt khi mà bạn hít vào.

Phương án điều trị bệnh viêm phế quản cấp

Sau đây là một số phương pháp điều trị chính có thể đáp ứng với các triệu chứng của bệnh viêm phế quản cấp:

1. Sử dụng thuốc khắc phục triệu chứng

Tùy thuộc vào mức độ nặng nhẹ của triệu chứng mà bác sĩ sẽ kê các loại thuốc phù hợp với từng đối tượng người bệnh. Một số thuốc được đề cập dưới đây là sử dụng phổ biến nhất, có thể đáp ứng với triệu chứng viêm phế quản cấp:

  • Thuốc giảm đau, kháng viêm: Thường được dùng trong trường hợp người bệnh bị sốt cao khoảng trên 38,5°C đi kèm. Acetaminophen và ibuprofen là hai loại thuốc hạ sốt thông dụng nhất. Còn với thuốc aspirin thì tuyệt đối không dùng cho trẻ em, người bị hen suyễn hay viêm loét dạ dày tá tràng.
  • Thuốc kháng histamine và thuốc chống sung huyết mũi: Có tác dụng khắc phục nhanh các triệu chứng sổ mũi hay ngạt mũi. Tuy nhiên, với trường hợp viêm phế quản cấp thì các thuốc này không được khuyến cáo bởi tiềm ẩn rất nhiều tác dụng ngoại ý.
  • Thuốc giãn phế quản:  Có thể sử dụng thuốc giãn phế quản khí dung nhằm làm giảm tình trạng khò khè. Không nên sử dụng thuốc giãn phế quản đường uống. Bởi không chỉ cho hiệu quả thấp mà còn tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ như hồi hộp, đánh trống ngực…
  • Thuốc làm loãng đờm: Trên thị trường hiện đang có nhiều loại phổ biến như bromhexin, acetylcystein, carbocystein… Tuy nhiên thuốc chỉ phát huy tác dụng tốt khi uống đủ nước và hiệu quả ở trẻ em còn hạn chế.
  • Thuốc kháng virus: Mặc dù không được khuyến khích sử dụng thường quy nhưng bác sĩ có thể chỉ định trong trường hợp nguyên nhân gây bệnh là virus cúm.
thuốc điều trị viêm phế quản cấp
Một số loại thuốc có thể được sử dụng để khắc phục triệu chứng

**Lưu ý: Tất cả các loại thuốc điều trị viêm phế quản cấp cần phải dùng đúng với chỉ định mà bác sĩ khuyến cáo. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua về dùng hay thay đổi liều lượng, tần suất khi chưa được cho phép. Trong quá trình dùng thuốc phát hiện bất thường cần báo ngay cho bác sĩ.

2. Vấn đề dùng kháng sinh

Đa phần các trường hợp bị viêm phế quản cấp tính đều là do virus gây ra. Chính vì thế mà việc điều trị bằng kháng sinh được cho là không cần thiết.

Thuốc kháng sinh chỉ được sử dụng trong một số trường hợp điển hình như sau:

  • Nhiễm trùng do vi khuẩn gây ra 
  • Có bệnh phổi, thận, thần kinh cơ, gan, suy giảm miễn dịch đi kèm
  • Người trên 65 tuổi bị ho cấp tính đi kèm tiền sử nhập viện 1 năm trước đó hoặc mắc bệnh tiểu đường
  • Người có tiền sử suy tim xung huyết
  • Bệnh nhân đang trong quá trình sử dụng Corticoid đường uống

3. Các biện pháp hỗ trợ

Ngoài việc sử dụng thuốc thì các biện pháp hỗ trợ tại nhà cũng sẽ hỗ trợ rất tốt cho việc điều trị bệnh viêm phế quản cấp. Bạn hãy chú ý đến một số biện pháp sau đây:

  • Lấy máy tạo độ ẩm để tạo độ ẩm trong không khí. Điều này có thể giúp nới lỏng chất nhầy trong đường mũi và ngực của bạn, làm cho nó dễ thở hơn.
  • Uống nhiều chất lỏng hơn, chẳng hạn như nước hay trà, để làm loãng dịch nhầy trong đường thở. Điều này sẽ giúp đẩy nó ra ngoài dễ dàng hơn bằng cách ho hay xì nó qua mũi.
  • Thêm gừng vào trà hay nước nóng để uống. Gừng là một chất chống viêm tự nhiên có thể làm giảm kích thích và giảm viêm ở các ống phế quản đang bị tổn thương.
  • Tiêu thụ mật ong tối để làm dịu cơn ho do bệnh gây ra. Mật ong cũng có tác dụng làm dịu cổ họng nhờ đặc tính kháng virus cũng như kháng khuẩn.
chăm sóc bệnh nhân viêm phế quản cấp
Uống trà gừng cũng là một cách hỗ trợ điều trị viêm phế quản cấp rất tốt

Chăm sóc và dự phòng bệnh viêm phế quản cấp tính

Không có biện pháp ngăn ngừa một cách triệt để cho bệnh viêm phế quản cấp. Bởi có rất nhiều nguyên nhân khiến bệnh kích hoạt. Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có thể làm giảm rủi ro bằng các mẹo sau:

  • Tránh chạm tay vào mũi, miệng hay mắt nếu bạn đang tiếp xúc với những người mắc bệnh viêm phế quản.
  • Tránh dùng chung các vật dụng chăm sóc cá nhân.
  • Hãy chắc chắn rằng bạn ngủ đủ giấc mỗi ngày và đi ngủ trước 23 giờ.
  • Thường xuyên vệ sinh tay sạch sẽ, nhất là trong mùa lạnh.
  • Hạn chế hút thuốc lá hay sử dụng các chất kích thích.
  • Điều chỉnh một chế độ ăn uống, sinh hoạt cân bằng, khoa học để giữ cho cơ thể luôn khỏe mạnh với hệ miễn dịch và sức đề kháng tốt nhất.
  • Tiêm vắc-xin phòng bệnh cúm, ho gà và viêm phổi.
  • Hạn chế tiếp xúc với các chất kích thích như bụi, khói hóa chất hay các chất ô nhiễm khác.

Bệnh viêm phế quản cấp mặc dù không quá nghiêm trọng nhưng bạn tuyệt đối không được phép chủ quan. Cần phát hiện sớm cũng như luôn nghiêm túc trong điều trị. Điều này sẽ giúp nhanh chóng đẩy lùi bệnh, ngăn ngừa biến chứng để bạn luôn có một sức khỏe tốt.

Ngày đăng: 18/10/2019 - Cập nhật lúc: 11:25 AM , 18/10/2019

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Pham Trang

Tôi từng tốt nghiệp Cử nhân Lịch sử tại Trường Đại học Khoa học Xã Hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia TP.HCM. Với niềm đam mê với công việc viết lách cũng như nghiên cứu về mảng sống khỏe, sắc đẹp, hiện tôi đang là biên tập cho trang tin Thuocdantoc.org.

Mong rằng, nguồn thông tin mà tôi thu thập được từ các website nước ngoài uy tín sẽ mang đến cho quý độc giả những kiến thức hữu ích.

Về tác giả

viêm phế quản ở trẻ em

Viêm phế quản ở trẻ em – Nguyên nhân và cách điều trị

Chữa viêm phế quản mãn tính bằng thuốc nam được không?

Bé bị viêm phế quản thở khò khè và những điều cần biết

Đau họng khạc ra máu – Biểu hiện nguy hiểm nên đi khám ngay

Viêm phế quản co thắt

Viêm phế quản co thắt là gì? Triệu chứng và cách điều trị

Cách chăm sóc trẻ bị viêm phế quản – Hướng dẫn chi tiết

Điều trị bệnh viêm phế quản

Viêm phế quản và các cách điều trị tận gốc từ bài thuốc Đông y...

Viêm phế quản mãn tính – Biểu hiện và phác đồ điều trị đúng