Bệnh Zona thần kinh

Bác sĩ phụ trách

Bác sĩ Đỗ Thu Hiền

Bác sĩ điều trị

Zona thần kinh là bệnh thường bùng phát đột ngột dưới dạng cấp tính. Nếu không can thiệp điều trị kịp thời, các biến chứng của bệnh có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe và cả tính mạng.

Tổng quan

Zona thần kinh (Shingles), còn gọi là bệnh giời leo. Đây là bệnh lý nhiễm trùng da do nhiễm virus thần kinh Varicella zoster (VZV), thuộc chủng virus herpes - chuyên gây bệnh thủy đậu.

Khi gặp điều kiện thuận lợi virus này sẽ phát triển quá mức, lan sang các dây thần kinh và gây tổn thương cho vùng da.

Hầu hết các trường hợp bệnh đều bùng phát và khỏi hẳn sau 2 - 3 tuần. Mỗi người đều có ít nhất 1 lần trong đời mắc bệnh.

Tổng quan
Zona thần kinh là một dạng nhiễm trùng da do sự tái hoạt động của virus varicella zoster

Đối tượng có nguy cơ cao mắc phải zona thần kinh:

  • Người lớn tuổi trên 50 tuổi.
  • Có hệ miễn dịch yếu kém
  • Có bệnh lý nền tim mạch, tiểu đường, huyết áp, ung thư hoặc nhiễm HIV/ AIDS, sang chấn tâm lý,...

Bệnh zona thần kinh có khả năng lây nhiễm rất nhanh. Zona chỉ xảy ra ở những người đã từng mắc và khỏi bệnh thủy đậu.

Chỉ những người bị zona nhưng mụn nước đã khô mới không có khả năng lây lan.

Xem thêm: Bị zona thần kinh ở cổ: Nguyên nhân và cách trị

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
Có rất nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải bệnh Zona

Nguyên nhân gây bệnh zona thần kinh chính là do nhiễm virus Varicella zoster.

Có nhiều yếu tố khởi phát bệnh như:

  • Người có sức đề kháng yếu kém, hệ miễn dịch suy yếu.
  • Người đã từng mắc bệnh thủy đậu hoặc zona thần kinh.
  • Người trên 50 tuổi.
  • Người đang điều trị bệnh bằng thuốc kéo dài (thường là thuốc kháng sinh).
  • Các yếu tố nguy cơ khác: căng thẳng, stress, điều trị bằng tia xạ...

Triệu chứng và chẩn đoán

Các triệu chứng zona thường trải qua 3 giai đoạn chính. Dựa vào những triệu chứng lâm sàng để đánh giá và đưa ra chẩn đoán bệnh chính xác.

Triệu chứng và chẩn đoán
Người bệnh zona thần kinh thường gặp các triệu chứng đặc trưng như đau ngứa, nóng rát như bỏng, nổi mụn nước, da phồng rộp, bong vảy...

Giai đoạn tiền phát

  • Nóng, bỏng rát, tê nhẹ, châm chích và đau nhói tại một vùng da cố định.
  • Đau đầu, khó chịu mệt mỏi và sợ ánh sáng.
  • Thời điểm bùng phát triệu chứng là vào ban đêm.

Giai đoạn khởi phát

Những tổn thương trên da dần bùng phát nặng hơn:

  • Hình thành từng mảng da đỏ hồng, phù nề và gồ cao, với đường kính vài cm;
  • Xuất hiện dọc theo đường đi của rễ dây thần kinh tại một bên thân, nối lại thành từng mảng da lớn.

Giai đoạn toàn phát

Chỉ sau 3 - 5 ngày, triệu chứng zona thần kinh trở nên nghiêm trọng:

  • Nổi mụn nước, chứa dịch mủ.
  • Tập trung thành từng đám lớn nhỏ như chùm nho.
  • Đóng vảy xung quanh gây ngứa ngáy, khó chịu.

Ngoài dựa vào các triệu chứng lâm sàng kinh điển, bác sĩ cũng sẽ cân nhắc chỉ định thực hiện các xét nghiệm cần thiết.

Triệu chứng và chẩn đoán
Chẩn đoán zona thần kinh thường dựa vào các triệu chứng lâm sàng hoặc xét nghiệm da

  • Phết Tzanck
  • Cấy virus hoặc test kháng thể đặc biệt
  • Sinh thiết da
  • PCR giúp phát hiện cấu trúc DNA của virus VZV

Tìm hiểu thêm: Zona Thần Kinh Liên Sườn: Dấu Hiệu Và Cách Điều Trị

Biến chứng và tiên lượng

  • Đối với người lớn tuổi: Tổn thương lây lan trên diện rộng, có thể xuất huyết dai dẳng, nhiễm trùng nặng, hoại tử da và hình thành sẹo xấu.
  • Đối với trẻ em: Tổn thương ít, không nghiêm trọng, hồi phục nhanh, ít để lại biến chứng.

Thời gian khỏi bệnh của từng bệnh nhân khác nhau. Thông thường sẽ khoảng 2 - 4 tuần.

Biến chứng và tiên lượng
Bệnh zona thần kinh khi không được điều trị kịp thời có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe và cả tính mạng

Tuy nhiên, bệnh zona thần kinh nếu không được can thiệp điều trị kịp thời có thể gây ra nhiều biến chứng khó lường như:

  • Đau sau zona (Postherpetic neuralgia): Tình trạng này khiến người bệnh phải chịu đựng cơn đau kéo dài trong vòng 1 tháng, thậm chí hơn 1 năm.
  • Nhiễm trùng da: Có thể gây bội nhiễm nặng, tăng nguy cơ nhiễm trùng toàn thân.
  • Tổn thương thị giác: Có thể gây khô mắt, sẹo hình thành ở giác mạc, sụp mí mắt, bội nhiễm, mù vĩnh viễn.
  • Hội chứng Ramsay Hunt: Liệt dây thần kinh mặt, suy giảm hoặc mất hoàn toàn thính giác.
  • Các biến chứng khác:
    • Viêm gan;
    • Viêm phổi;
    • Viêm màng não;
    • Tai biến mạch máu não;
    • Liệt cơ mặt, mất vị giác;
    • ...

Điều trị

1. Điều trị bằng thuốc

Y học vẫn chưa có bất kỳ loại thuốc đặc trị zona thần kinh nào. Tùy theo mức độ bệnh mà bác sĩ sẽ chỉ định phác đồ phù hợp.

Điều trị
Dùng thuốc trị zona thần kinh nhằm mục đích tiêu diệt virus, cải thiện triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng và hỗ trợ phục hồi tổn thương

Các loại thuốc sử dụng phổ biến như:

  • Thuốc kháng virus: Acyclovir (Zovirax), Famciclovir (Famvir)), Valacyclovir (Valtrex)...
  • Thuốc chống bội nhiễm: Thuốc kháng sinh, thuốc chống viêm, thuốc chống phù nề...
  • Các loại thuốc hỗ trợ khác:
    • Thuốc an thần, thuốc giảm đau Paracetamol.
    • Thuốc giảm ngứa dạng uống hoặc bôi.
    • Thuốc Corticoid cục bộ.
    • Bổ sung vitamin B1, B2 và B6 liều cao dưới dạng uống hoặc tiêm.

2. Điều trị chăm sóc tại nhà 

Điều trị
Chăm sóc kỹ lưỡng tại nhà, vệ sinh da sạch sẽ góp phần giúp các tổn thương zona phục hồi nhanh chóng

  • Không được cào gãi, chà xát.
  • Dùng thuốc giảm đau và thuốc kháng histamin để giảm ngứa.
  • Đắp băng ép ngâm nước lạnh 7 - 8 lần/ ngày, mỗi lần 20 phút giúp giảm đau nhanh chóng.
  • Vệ sinh vùng da bị tổn thương bằng dung dịch sát khuẩn  mỗi ngày.
  • Hạn chế để vùng da tổn thương, có mụn nước tiếp xúc với nước.
  • Mặc quần áo rộng rãi, chất liệu thấm mồ hôi.
  • Tăng cường bổ sung các loại thực phẩm giàu vitamin.
  • Cần kiêng các loại thực phẩm giàu chất béo.

Tham khảo thêm: Bệnh zona thần kinh trên mặt: Dấu hiệu và cách điều trị

Phòng ngừa

Bệnh Zona thần kinh
Tiêm phòng vắc xin thủy đậu sớm cho trẻ là cách tốt nhất giúp phòng ngừa bệnh zona thần kinh

  • Duy trì thói quen vệ sinh làn da sạch sẽ.
  • Không sử dụng sản phẩm chứa hóa chất.
  • Tránh tiếp xúc gần với những người đang bị thủy đậu, còn nguyên mụn nước.
  • Tuyệt đối không cào gãi, chà xát mạnh lên da.
  • Rửa tay thường xuyên.
  • Chọn mặc quần áo rộng rãi, thoải mái.
  • Những người đang có nguy cơ mắc bệnh cao do hệ miễn dịch yếu kém tốt nhất nên thận trọng trong việc bảo vệ sức khỏe.
  • Nghỉ ngơi nhiều hơn.
  • Tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc.
  • Chủ động đưa trẻ đi tiêm phòng vắc xin thủy đậu.

Những câu hỏi quan trọng khi đi khám

1. Bệnh zona thần kinh và bệnh giời leo có phải là một không?

2. Nguyên nhân gây bệnh zona thần kinh đối với trường hợp bệnh của tôi?

3. Bệnh zona thần kinh có tái phát không?

4. Mức độ nguy hiểm và các biến chứng thường gặp của zona thần kinh?

5. Tổn thương zona thần kinh có gây ra sẹo không?

6. Tôi cần thực hiện các xét nghiệm nào để chẩn đoán zona thần kinh?

7. Thuốc trị zona thần kinh loại nào tốt nhất? Có gây tác dụng phụ không?

8. Áp dụng phác đồ điều trị zona thần kinh bao lâu mới khỏi bệnh?

9. Cách chăm sóc và sinh hoạt hàng ngày trong quá trình điều trị zona thần kinh?

10. Tôi có cần tái khám sau điều trị hay không?

Zona thần kinh thực chất là bệnh nhiễm trùng tương đối lành tính, không gây nguy hiểm đến tính mạng. Nhưng cũng đừng nên chủ quan khi phát hiện các triệu chứng bất thường. Tốt nhất nên chủ động thăm khám để được chẩn đoán và điều trị tốt nhất.

Có thể bạn quan tâm:

Ngày đăng 11:33 - 17/11/2023 - Cập nhật lúc: 13:51 - 17/11/2023
Chia sẻ:
Bệnh Hạ cam
Hạ cam là một trong những căn bệnh lây truyền qua đường tình dục phổ biến tại Việt Nam và được đánh giá khá nguy hiểm. Bệnh đặc trưng với…
Nấm da đầu Bệnh Nấm Da Đầu
Nấm da đầu là bệnh lý nhiễm trùng da đầu…
Hội chứng tăng tiết mồ hôi
Hội chứng tăng tiết mồ hôi là tình trạng phổ…
Bệnh U nang bã nhờn
U nang bã nhờn là những khối nhỏ, thường không…
Bệnh U Máu

U máu là những khối u lành tính, không phải ung thư do chúng có khả năng ngưng phát triển…

Viêm nang lông Bệnh Viêm Nang Lông

Viêm nang lông là bệnh da liễu xảy ra do nấm. Bất kỳ vị trí nào có lông trên cơ…

Bệnh Chốc mép

Chốc mép xảy ra khi vùng khóe miệng bị khô nứt nẻ và đau rát. Đây là vấn đề da…

Hội Chứng Lyell

Hội chứng Lyell đặc trưng bởi các tổn thương da phồng rộp, bong tróc nghiêm trọng và đe dọa đến…

Giải đáp thắc mắc của độc giả cùng chuyên gia của chúng tôi!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bác sĩ phụ trách

Bác sĩ Đỗ Thu Hiền

Bác sĩ điều trị

Xem nhiều

Đặt câu hỏi

Chia sẻ
Bỏ qua